maandag 12 juni 2017

Volle teugen

Désanne van Brederode
Een aforisme paar (duo) met bijbehorend commentaar zit er vandaag niet in. Misschien later deze week of anders volgende week. ’t Thema waarmee ik in dat verband worstelend bezig ben, is nog te gevoelig en vers voor me om publiek te maken. Kan er momenteel niet de juiste woorden voor vinden; prematuur. Daarom deze keer, om toch een wekelijkse periodiek aan te houden, enkel kort commentaar van me, een kanttekening bij een tekstdeel van een blog van Michel Gastkemper.

Schrijfster Désanne van Brederode geeft graag tegengas, naar mijn idee soms op snibbige wijze. Snibbigheid mag, is natuurlijk niet verboden, en zeker als stijlmiddel is er op zich niks mis mee, maar het valt wel in het oog. Mijn oog althans, een ander kan het anders zien. Wrijf het me maar in. Tegelijk denk ik, dat wil ik ook aangeven, dat Van Brederode een idealiste is met een warm hart. In Gastkempers blog Menskunde (Antroposofie in de pers, 24 april 2017) valt een recente uitspraak van haar te lezen, waarvan ik hieronder een zinsdeel weergeef, deelcitaat:

Van Brederode; Motief Online, 6 april 2017: 
“[…] Ook laat zij hierin [haar openingstekst op de jaarvergadering van de Iona Stichting, 31 maart 2017; J.W.] Goethe op een onverwachte manier verschijnen. Hij lééfde zijn leven voluit, tot op hoge leeftijd, en liet zich toen zelfs kennen als Midden-Oosterse dichter. Ook had hij een broertje dood “aan diepgaande duidingen, filosofisch, spiritueel, esoterisch” en zette mensen graag op het verkeerde been die eer legden “bijvoorbeeld in de duiding van zijn diepzwangere Sprookje over de Schone Lelie en de Groene Slang”. Ten volle leven, zo hield Van Brederode haar publiek voor: “Wakker, en met frisse zin én tegenzin, open voor alles wat ertoe doet en voor wat er kennelijk niet toe mag doen, omdat het zo ontwricht.””

Letterlijk schrijft ze: 'alleen aan diepgaande duidingen [...] had Goethe een broertje dood.' Uit de context van haar interessante beschouwing kan worden opgemaakt dat zij het woord 'alleen' hier in de zin van 'enkel' hanteert. Je kunt en moet het naar mijn indruk dus lezen als:

'aan enkel diepgaande duidingen [...] had Goethe een broertje dood.'

Op welke filosofische, spirituele en esoterische duidingen van het sprookje van Goethe wijst Van Brederode? En op welke bronnen baseert zij zich? Wellicht op de inhoud van het boekwerk Goethe – Schiller, briefwisseling (Uitgeverij Damon, 2005) of Goethe en Schiller – Een verhaal van een vriendschap (Uitgeverij Atlas Contact, 2015)? Zal dat nalopen. Mieke Mosmuller bespreekt trouwens in haar boekwerk Die Anthroposophische Bewegung (Uitgeverij Occident, 2017) een dergelijke uitleg van Rudolf Steiner (1861 - 1925) van het sprookje in relatie tot de mysteriedrama’s die hij (Steiner) eens schreef. Van die interpretatie was Goethe natuurlijk nog niet op de hoogte. Zou hij daar ook een broertje dood aan hebben gehad? Dat betwijfel ik.

Ja mensen met een onbevangen inslag als Johann Wolfgang von Goethe (1749 – 1832) zijn vrijmoedig en levenslustig. Maar dat betekent ook voor hen niet dat een weg naar veredeling en harmonisch combineren van zin en geestesaard - archaïsch taalgebruik, wordt nog maar zelden gebruikt; ik zoek naar een modern synoniem -, zinnenprikkeling en geesteshouding, zomaar is gegeven en makkelijk zij. Nee! Voor iets meer daarover zie bijvoorbeeld mijn blog Twee zielen (en niet één gedachte) (Cahier, 12 december 2016).

Twee zielen wonen in mijn borst, helaas! 
De één wil zich van de ander scheiden;  
de ene hangt in platte liefdeslust 
de wereld aan met klampende organen; 
de ander verheft zich met macht uit het stof, 
om zich naar hoger sfeer de weg te banen.
Uit: Goethes Faust

En wat betreft het huidige vluchtelingenvraagstuk en multiculturalisme, daarop richt Van Brederode een belangrijk deel van haar verhaal en boodschap, openstaan voor andere culturen en je er door laten bevruchten, is mijn idee: laat een ieder daarbij een eigen moreel kompas ontwikkelen. Zelf ben ik voor opvang in de regio en werken aan de-escalatie in de brandhaargebieden. Assertief en met inzicht. Nieuwsuur is dinsdagavond 13 juni 2017 gewijd aan het stuklopen van de formatiepoging tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks op het punt van migratie.


Music
Eurithmics
You have placed a chill in my hearth

11 opmerkingen:

  1. Noot

    En wat betreft het huidige vluchtelingenvraagstuk en multiculturalisme, daarop richt Van Brederode een deel van haar verhaal en boodschap, openstaan voor andere culturen en je er door laten bevruchten, is mijn idee: laat een ieder daarbij een eigen moreel kompas ontwikkelen. Zelf ben ik voor opvang in de regio en werken aan de-escalatie in de brandhaargebieden. Assertief en met inzicht. Nieuwsuur is vanavond gewijd aan het stuklopen van de formatiepoging tussen VVD, CDA, D66 en GroenLinks op het punt van migratie.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Heb deze noot inmiddels onderaan het blogartikel opgenomen als integraal tekstdeel. Hoort er bij.

      Verwijderen
    2. John Fred Wim David Europoort?

      Verwijderen
    3. Ja dat klopt, N.N. (nomem nescio). 'k Was één van dat kwartet. Voor iets meer daarover zie het blog Memories (Cahier, 19 juni 2017).

      Verwijderen
  2. Vandaag heb ik het blog over de bespiegeling van Van Brederode eigenlijk enigszins herschreven. Er wat aan toegevoegd en bepaalde zaken genuanceerd. Nu sta ik er inhoudelijk echt achter. Zette het stuk gisteren iets te gehaast op. Moest nog naar mijn werk (maandagnacht). Had met publicatie eigenlijk nog even moeten wachten.

    N.B.
    Zal van de week in de bibliotheek haar roman Vallende vorst (2015) eens inkijken om te zien of ik het wil lezen. Zal in ieder geval eerst een korte roman van een andere Nederlandse schrijfster gaan lezen, een golden oldie: De verborgen bron (1950) van Hella S. Haase (1918 – 2011).

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Twee recente interessante tv-optredens van Van Brederode; een interview en een debat:
    a. Désanne van Brederode over wat ze aan levenservaringen en denkbeelden verwerkte in haar roman Vallende vorst (De verwondering, 4 september 2016);
    b. Désanne van Brederode in debat met Sybrand Buma (Buitenhof, 26 februari 2017).

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Het interview dat Annemiek Schrijver Désanne van Brederode afnam (De verwondering, 4 september 2016) is zeker het bekijken waard. Moedig optreden van Van Brederode. Ze stelt zich kwetsbaar op en vertelt onder meer over haar scheiding, over de Christengemeenschap en over haar betrokkenheid met het Syrische comité.

      Verwijderen
  4. Heb het boek van Safranski in huis: Goethe - Kunstwerk van het leven (Uitgeverij Atlas Contact, 2015); zijn eerdere werk Goethe en Schiller - Het verhaal van een vriendschap (Uitgeverij Atlas Contact, 2010) overigens ook. Safranski's invalshoeken, benaderingswijzen en manier van behandelen van het onderwerp in kwestie, Goethe (en Schiller), zijn opmerkelijk. Echt 21e eeuws, zou ik zeggen. Deels verfrissend en deels, naar mijn idee althans, dubieus. Niet alles wat Safrinski over Goethe beweert of stelt is voor mij aannemelijk of steekhoudend. Van Brederode is bijzonder gecharmeerd van de aanpak van Safrinski. In 2015 verscheen van haar een lovende recensie over het werk Goethe - Kunstwerk van het leven in de Volkskrant: Overvloedige liefdesverklaring van een postume vriend (Désanne van Brederode; de Volkskrant, 6 juni 2015).

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Tegelijk een literatuurverwijzing dienaangaande, reeds opgenomen in mijn blog Twee zielen (en niet één gedachte) (Cahier, 12 december 2016), een tekstfragment uit een lezing van Rudolf Steiner; een lezing die handelt over een Amfortas element in Goethe's ziel:

    GA 144, vierde voordracht, bladzijde 74

    "Men moet alleen begrijpen hoe de ziel die in Goethe leefde eens ook tot de Egyptische ingewijden behoorde, daarna in Griekenland leefde, daar een beeldhouwer was en tegelijkertijd een filosofie student. Daarna is er een incarnatie – waarschijnlijk slechts één – tussen de Griekse incarnatie en die van Goethe. Die kon ik nog niet vinden. Wanneer wij ons dit voor de geest houden, dan kunnen we zien hoe zo’n ziel die in de oude incarnaties over zijn gehele menszijn controle kon uitoefenen, verder afdaalt, maar dan van de complete menselijke natuur iets moet laten afsnoeren, waarop kwade krachten invloed kunnen uitoefenen."

    Van Brederode is lid van de Antroposofische Vereniging, dacht ik. Misschien is het zinvol dat ze ook deze tekst van Steiner over Goethe eens doorneemt als stof ter overweging. Amfortas worstelingen leven overigens in iedere ziel.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. En met een verwijzing naar werk van Steiner is mijns inziens niets mis. Het is maar wie daarnaar verwijst en met welk recht en reden. Vergelijkingsmateriaal: Het mag weer! (OnderSofen, 27 april 2017).

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate