vrijdag 6 januari 2017

Parsifal - Deel 3

IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid? Dwaasheid der dwaasheden, particuliere toestanden? Een gebundelde kracht? Bij Parsifal schuldige onschuld uit onnozelheid? Bij Amfortas kwellende kolder uit zelfzucht? Van Dale over kolder:

Kolder (van Dale)

kol·der
zelfstandig naamwoord • de m • g.mv.
1763 Duits Koller ◻ Grieks cho­le­ra [darmziekte, cholera]
1
hersenziekte bij paarden, runderen en schapen

stille kolder
waarbij het dier suf wordt

razende of dolle kolder
regelmatige aanvallen van dolheid, die een kwartier tot een half uur duren

uitdrukking de kolder in het hoofd krijgen of hebben, de kolder in de of zijn kop krijgen of hebben
op hol raken, onhandelbaar worden, zich aan dolzinnigheden overgeven
2
figuurlijk gemoedsgesteldheid waarin men dwaasheden doet
3
dwaasheid, onzin

wat kraam je nu weer voor een kolder uit?
4
in ’t bijzonder opzettelijke onzinnigheid als literaire vorm
= nonsens
5
verouderd platte, op latjes geplakte vlieger

(…die vlieger gaat niet langer op; J.W.)

Ongetwijfeld doet twijfel, scepsis, bijzonder dienst in 's mens bestaan. (1) In het dagelijks leven als functionele twijfel, (2) binnen de wetenschap als methodische twijfel en (3) veelal in uithoeken van meestal verheelde delen van een menselijke biografie als pathologische twijfel.

Functionele twijfel


Elementair voorbeeld. Als een mens niet zeker weet of hij een deur echt op slot heeft gedraaid zal hij óf vertrouwen, blindvaren, op zijn automatische piloot, zijn ingesleten gewoontehandelingen, óf controleren of de deur wel dan niet op slot zit. Dit raakt het terrein van werktuiglijke acht- en onachtzaamheid.

Methodische twijfel

Hier gaat het om wat, waarom, waardoor en hoe vraagstukken met betrekking tot wel dan niet met elkaar correlerende dingen, fenomenen en denkbeelden. Dit kunnen zowel inwendige en uitwendige kwesties als waarnemingsobjecten en bewustzijnsfenomenen zijn. Deze vorm van twijfel met een daarmee verbonden kennisweg doet zich voor zodra men zich bekent dat men iets niet zeker (meer) weet of niet zomaar of niet langer kan aannemen. Het huidige cultuurtijdperk, dat pakweg in de 15e eeuw met de opkomst van de moderne natuurwetenschappen een aanvang nam kenmerkt zich met name door methodische twijfel en een kritische benaderingswijze. Dit raakt mede een terrein van kenbaar of onkenbaar achten van werkelijkheden langs een weg van ontdekkingen en onderzoek en van toepasbaar of niet toepasbaar zijn van uitgedachte of voorgenomen uitvindingen.

Over uiteenlopende facetten van de opkomst van de moderne wetenschap langs een ladder, een opstap, van methodische twijfel bestaat uiteraard omvangrijke literatuur. Interessant in dit opzicht is bijvoorbeeld een recente boekuitgave (2016) van uitgeverij Prometheus: Het knagende weten (VPRO Boeken, 11 december 2016) , geschreven door Floris Cohen, wetenschapshistoricus en bijzonder hoogleraar in de vergelijkende geschiedenis van de natuurwetenschap. ‘k Bestudeer dat mooie en goed geschreven boek momenteel met veel belangstelling. Dit gecombineerd met het beluisteren, via een MP3-speler, van Cohens hoorcollege: De wetenschappelijke revolutie (NRC Academie, 2011).

De tweede pijler van de huidige cultuur die in de vijftiende eeuw opkwam is de geleidelijke en allengs radicaliserende individualisering en emancipatie van de menselijke persoonlijkheid, welke onder andere resulteert in een podium en strijdtoneel van ‘zoveel mensen, zoveel wensen, zoveel meningen’, ‘1001 meningen’ (wel iets meer dan dat). Mensen als opiniebronnen, verspreid over een gefilterd speelveld, sociale media, met een enorm arsenaal aan ‘ervaringsdeskundigheid’. Deskundigheid die soms wel en soms niet terecht tussen aanhalingstekens wordt geplaatst. Gelukkig ontstaat er om te beginnen gedachtevrijheid. Ideaal bezien... Er wordt gestreefd naar vrijheid van meningsvorming en meningsuiting en het delen en doorgeven van kennis. Evengoed wordt dat in min of meerdere mate door andere anderen om uiteenlopende moverende redenen langs allerlei wegen daadwerkelijk tegengewerkt of zelfs naar een tegendeel omgebogen!

Waarover echter over en weer tussen diverse partijen geen diepgaande kennis meer bestaat, kennis doordesemd met fijn omvattend inzicht, worden stellingen betrokken vanuit een primair gekant zijn tegen andermans stand- of uitgangspunt. Als op die basis gesprekken en discussies worden aangegaan, worden die dikwijls met veel hartstocht en vol overtuiging vanuit eigen gezichtspunten gevoerd. Niet zelden scherp op de snede. Dit lijkt het tegendeel van twijfel, maar wat is precies het grensgebied tussen onomwonden twijfel en aanzwellende vertwijfeling? Zeker, zij zijn niet direct elkaars synoniemen. Uit vertwijfeling spreekt een andere staat van geest. Maar toch is het de scepsis die hen bindt. Een korte woordomschrijving uit de dikke van Dale:

Vertwijfeling (van Dale)

ver·twij·fe·ling
zelfstandig naamwoord • de v • ver­twij­fe­lin­gen
1
het vertwijfelen
= radeloosheid, wanhoop, aporie

Pathologische twijfel

Het Nederlandse woord twijfel is afgeleid van het woord twee, vergelijk hiermee de woorden tweestrijd en twist (bron: van Dale, 1201-1250). Twijfel is nuttig en gerechtvaardigd. Een zegen voor mens en mensheid. Maar ze kan ook haar doel voorbijschieten of in verband staan met ziekelijke gesteldheden. Dit raakt het terrein van gezondheid en ziekte en intiemheden van de menselijke levensloop.

Tot slot twee relevante tekstcitaten van Rudolf Steiner over scepsis.

Citaat 1
Uit: Polariteit van tijdsduur en ontwikkeling in mensenlevens – Kosmische voorgeschiedenis van de mensheid (GA 184, bladzijde 84; Dornach, 1918)
Rudolf Steiner:

"De mens heeft geen aanleg dat wat hij waarheid noemt – een woord – direct te vinden, ik moet zeggen gemakkelijk te vinden. Hij moet van iets uitgaan wat hem in het leven tweespalt, twijfel, scepticisme bezorgt en van daaruit tot waarheid komen. Naar maatstaven van de tegenwoordige ontwikkeling is de mens gedwongen vanuit het pendelen tussen filosofische hallucinatie en illusoire natuuropvatting op te stijgen naar het waarachtig werkelijke, naar dat wat werkelijk (zo) is."

Citaat 2
Uit: Polariteit van tijdsduur en ontwikkeling in mensenlevens – Kosmische voorgeschiedenis van de mensheid (GA 184, bladzijde 171; Dornach, 1918)
Rudolf Steiner:
"De mensen worden óf scepticus óf mysticus. De scepticus voelt zich een vrije geest die alles kan betwijfelen; als van God doordrongen voelen de mystici  zich, als mystici die alles in hun innerlijk liefhebbend en kennend omvatten. In feite zijn sceptici enkel leerlingen van Ahriman, de mystici enkel leerlingen van Lucifer. Want dat wat door de mensheid na te streven valt, is een evenwichtstoestand: mystieke belevenis in de scepsis, scepsis in de mystieke belevenis. Het komt er niet op aan of men als een Montaigne of Augustinus is, maar het komt er op aan dat wat Montaigne is, door Augustinus wordt belicht, en datgene wat Augustinus is door Montaigne wordt belicht. Eenzijdigheden voeren de mensen naar de ene of naar de andere stroming."

Volgende week volgt Parsifal – Deel 4. Daarin zal ik specifieke Parsifal en Amfortas eigenschappen, potentieel en actueel werkzaam in iedere mensenziel, nader behandelen.


Muziek
American Woman - The Guess Who

1 opmerking:

  1. Vanuit antroposofisch perspectief is het zeker zinvol om het bovenstaande te vergelijken met de inhoud van de lezing Opgaven van het vijfde cultuurtijdperk. Derde voordracht van GA 124. Het huidige cultuurtijdperk waarin de bewustzijnsziel volledig wordt ontwikkeld. Hoog tijd dat deze voordracht naar het Nederlands wordt vertaald.

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate