zondag 9 november 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa

Rudolf Steiner heeft zich ingezet om een coherente wereldbeschouwing die hij bij Goethe bespeurde en onderkende en die hij bestempelde als ‘wereldbeschouwing van Goethe’ voor zichzelf en voor andere mensen zichtbaar te maken. Met name door het impliciete uit die wereldbeschouwing nader te expliciteren en actualiseren. Op jonge leeftijd werd hem door anderen verzocht om dit op zich te nemen. Steiner zag in de goetheaanse wereldbeschouwing een wijze van benaderen van mens en wereld, die volgens hem leerzaam en gezond kan worden genoemd en een valide uitgangspunt biedt, een betrouwbare en solide basis, om verder op voort te bouwen. Goethe’s wereldbeschouwing staat volgens hem diametraal tegenover een kantiaans wereldbeeld, welke door hem eveneens intensief doorworsteld is.

Hij publiceerde zijn redactionele commentaar op Goethe's Sprüche in Prosa in 1897, op pakweg 36-jarige leeftijd, maar hij was er al veel eerder mee bezig, voor meer daarover zie mijn commentaar onder Spreuk 4: Bedrieglijk oordeel (Sprüche in Prosa, 4 november 2014). Beginregel van dat commentaar:

John Wervenbos op zijn weblog Sprüche in Prosa:
“Rudolf Steiner nam van 1883 tot en met 1897 het redactioneel commentaar op Goethe’s natuurwetenschappelijke werken op zich, opgenomen in de handboekenreeks ‘Deutsche National-Literatur’, indertijd uitgegeven door de uitgever, schrijver en lexicograaf Joseph Kürschner. […]”

Rudolf Steiner 1861 - 1925
Hij is geboren in 1861. Dus van zijn 22e tot en met zijn 36e, tweemaal zeven, veertien jaar lang, heeft hij zich in opdracht, niet alleen op basis van zijn persoonlijke belangstelling maar ook beroepstechnisch zou je kunnen zeggen, intensief met Goethe’s natuurwetenschappelijke werken beziggehouden. Daarnaast bestudeerde hij zijn hele leven lang ook met het overige werk van Goethe, diens andere literaire pennenvruchten. Zie bijvoorbeeld zijn geesteswetenschappelijke behandeling van Goethe’s Faust 1 en 2, pregnant aan de orde gesteld in de voordrachtenreeksen (1) Faust, der strebende Mensch (GA 272; 1910/16) en (2) Das Faust-Problem – Die romantische un die klassische Walpurgisnacht (GA 273; 1916/19).

‘Sprüche in prosa’ vormt welbeschouwd een onderdeel van de bijeen verzamelde Goethe geschriften met betrekking tot Goethe's natuurwetenschappelijke werk, want de inhoud van dit werk vormt een direct getuigschrift van Goethe’s manier van denken over en waarnemen van allerlei kwesties des levens, relevant en representatief voor zijn (Goethe's) natuurwetenschappelijk en algemeen wetenschappelijke denkwijzen, opvattingen en onderzoeksrichtingen. Steiner heeft Sprüche in Prosa onderverdeeld in elf categorieën. Voor meer daarover zie de informatiekolom op het weblog Sprüche in Prosa.

In 1897 publiceerde Steiner tevens een speciaal boek over Goethe’s wereldbeschouwing, waarin hij én die wereldbeschouwing én Goethe zelf naar ziel en geest (persoonlijkheid), diepgravend en in mijn ogen treffend karakteriseerde: Goethes Weltanschauung (GA6, 1897). Zie met name het voorwoord en de inleiding uit dat boek. Steiners boekwerk Goethe’s wereldbeschouwing, in 1983 in een Nederlandse vertaling op de boekenmarkt verschenen, en Steiners editie van Goethe’s ‘Sprüche in Prosa’ vormen eigenlijk een organische eenheid.

Het commentaar van Steiner bij Spreuk 3 weergegeven op mijn weblog Sprüche in Prosa (Wereldwijsheid, Sprüche in Prosa, 2 november 2014) klinkt nogal radicaal en kan bevreemding wekken. Lijkt bijna gesproken uit de mond van een atheïst. Maar dat was Steiner toen ook al niet. Hoe zou dat kunnen? Op jonge leeftijd waren er immers al helderziende vermogens in hem ontwaakt, waarover hij met name duidelijk rept in zijn autobiografie Mijn Levensweg. Voor meer daarover zie ook Ridzerd van Dijks blogbericht Korte fragmenten uit Mijn Levensweg van Rudolf Steiner (6) (De grote Rudolf Steiner Citatensite, 24 maart 2012).

In zijn Goethe commentaar bij de spreuken in kwestie kantte Steiner zich naar mijn idee tegen zekere dogma’s ten aanzien van het potentieel van menselijke kennis, opvattingen kennisgrenzen betreffend, wat met name naar voren kwam in de kenleer van (1) Immanuel Kant (1724 - 1804) en (2) de kerkleer; dat was (3) eigenlijk al inzet van strijd bij het realisten en nominalisten debat uit de hoogscholastiek omtrent universalia. Daarom zijn kritische kanttekening bij zijn commentaar bij een Bijbeltekst van Paulus (1. Korintiër 3, 19); teksten die dikwijls orthodox en stelselmatig werden en worden gebruikt als exclusieve door God gegeven openbaringswijsheid aan profeten, evangelisten enzovoort.

Het gaat om dit Steiner commentaar  op spreuk 2 en spreuk 3 uit Sprüche in Prosa, bladzijde 23:

Rudolf Steiner, redactioneel commentaar op spreuken 2 en 3:
"Ondanks het persoonlijke karakter, welke de menselijke waarheid draagt, beantwoordt ze aan de geestelijke behoeften van de mens. Wanneer er een wijsheid van een ander (goddelijk) wezen bestond, dan had ze voor de mens geen betekenis. Daarom kan de menselijke wijsheid in het geheel niet in een verhouding tot het goddelijke worden gebracht, dus ook niet ‘voor God’ dwaasheid worden genoemd, zoals het heet in 1. Korintiër 3, 19. De mens die zichzelf niet kent in zijn relatie tot de buitenwereld, vervalt in wantrouwen tegenover zijn eigen geesteskrachten en droomt van een ‘hogere, goddelijke wijsheid’, waartegenover de zijne dwaasheid is."

Muziek
Owner of a lonely hart - Yes
Met zangtekst; indachtig de strekking van mijn blogbericht van 31 oktober hier op Cahier: Uit de Nacht

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate