vrijdag 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers

Gaandeweg kan een mens wereld- en zelfbewust (1) vooruitzien, (2) in het moment,  het hier en nu leven, (3) terugblikken en daarmee (4) memorabele wel of niet gemotiveerde daden verrichten of ophalen. Dat vermogen en die in- en uitwendige bewegelijkheid en bewustzijnsgroei, verleent hem wezenlijke menselijke eigenschappen. Bij dieren tref ik dit niet aan. Zij draaien stationair zou je kunnen zeggen, terwijl mensen kunnen versnellen, temporiseren en ook welbewust verstillen. Historisch bewustzijn, reflectievermogen en biografieverkenning dicht ik beesten niet toe en als ik dat wel zou doen zou ik me bedienen van stijlmiddelen. Fabels of dierdichten á la Fontaine bijvoorbeeld of Orwells Animal Farm.

Hoe corresponderen natuurlijke activiteiten als vooruitzien, momenteel leven en terugblikken (reconstrueren), congruent met wat toekomst, heden en verleden heet, enerzijds met lichamelijkheid, de menselijke constitutie en haar condities, en anderzijds met wetenschappelijk geschoold denken? Wanneer je jezelf zo’n vraag stelt zet dat aan tot zelfreflectie en doet dat ook omzien naar diverse denkers, filosofen, denkrichtingen en levensvisies.

Hoe hangen natuurlijke menselijke activiteiten en lichamelijkheid met elkaar samen en hoe werkt dat? Verschillende benaderingswijzen en uitgangspunten zijn hierbij mogelijk. Vanuit antropologisch gezichtspunt bijvoorbeeld. Maar ik wil het breder trekken en daarmee ook verder teruggaan in de menselijke geschiedenis. Namelijk naar de bijna antieke opvatting dat de mens naast een lichaam ook een ziel en een geest zou hebben, dus naar de notie, de propositie van lichaam, ziel en geest. Denkbaar is zulks zeker, maar stemt het overeen met de feiten, de werkelijkheid? Natuurlijk lopen hierover de gedachten van mensen sterk uiteen.

Het mag duidelijk zijn dat voor mij als antroposoof dit idee een essentieel vertrekpunt vormt. In deel 1 van deze korte serie over antroposofie en wetenschapsfilosofie schreef ik reeds iets over mijn prille gevoelsverhouding tot werkelijkheden en onwerkelijkheden en denkopvattingen daarover. In mijn adolescentiejaren rumoerde het reeds danig op dat vlak.

Vandaag iets meer daarover. Op 18-jarige leeftijd werkte ik bij een computercentrum en een collega aldaar bracht me in aanraking met de bijbel. Hij was van hervormde huize en droeg dat uit. Op zich stond ik wel open voor zijn  geestdrift. Met getemperde belangstelling nam ik zijn mededelingen tot me. Op een zeker moment werd ik opstandig. Niet naar hem qua gedrag, 'k was en bleef beleefd, hij bedoelde het niet slecht, maar innerlijk in gedachten kwam ik in verzet. Mijn denkreflectie op dat ogenblik opgeweld uit een gevoelseruptie had ongeveer de volgende inhoud:
‘Als al die mensen voor goed in de verdoemenis in een eeuwige hel moeten leven na hun overlijden, wil ik niets met zo’n vadergod te maken hebben. Helemaal niets! Laat mij daar dan ook maar voor altijd verkeren! Basta!’
Zo'n religieuze predestinatieleer wees ik dus radicaal af. Met zo’n God wenste ik niets te maken te hebben. Ging er bij mij niet in. Dan liever Sympathy for the Devil with The Rolling Stones bij wijze van spreken. Daarna werd het dan ook niets meer tussen mij en kerkgenootschappen. Was er niet mee groot gebracht en heb me er ook later niet mee verbonden.

Ander memorabel voorval. Voor mij gedenkwaardig althans. Op een verjaardagsfeestje, ook op 18-jarige leeftijd, zag ik me zelf in het ‘feestgedruis’ stil worden en in gedachten keren. Ik legde bij wijze van spreken als door de bliksem getroffen een zelfgelofte af en dacht:
‘Hoe zit dat toch met mens en wereld? Waar komen beide vandaan en waar gaat ze naar toe? Hoe staat het met hun oorsprong en bestemming? Ik kom daar achter in mijn leven, dat weet ik zeker!’
De zekerheid dat ik daar achter zou komen leefde heel sterk en werd zeer bewust door me geformuleerd. Als een krachtige actieve innerlijke impuls werkt dit tot op de dag van vandaag in me door. Een jaar later, pakweg 19 jaar oud, werd ik getroffen door de inhoud van een klein pocket boekje dat de titel ‘Massabeïnvloeding en manipulatie’ droeg. Het daarin behandelde thema en onderwerp sprak me aan, stond in verband met rationaliteit, irrationaliteit, sociale psychologie en sociologie; een daarbij te maken onderscheid tussen beïnvloeding en manipulatie wekte extra mijn belangstelling. Een belangrijk levensgegeven immers.

Begon dagboeknotities te schrijven en over elkaar schuivende vendiagrammen te tekenen als begrenzende selectiegedachten die gedachten omcirkelden die nog selectiever en verder toegespitst waren, net zo goed 'begrenzende selectiegedachten'. Voorts had ik toen al het idee dat metafysische begrippen niet voor niets bestaan. In die periode ontstond bij mij een gedachte dat ik iets met de filosofie van Plato had. Waarom weet ik niet, want ik had toen nog nooit iets van hem gelezen. Mogelijk was indertijd mijn aandacht op hem en zijn werk gevestigd geraakt door een televisie-uitzending? Zou het niet meer weten. Hier kort iets over het leven en werk van Plato:


Friedrich Hiebel
Ik sluit af met een verwijzing naar een mooi en leerzaam derde hoofdstuk uit het boekwerk Rudolf Steiner - Im Geistesgang des Abendslandes (1965; Duitstalige tekst) van de Germanist Friedrich Hiebel (1903-1989), waarover ik in de loop van 2014 ook nog wel schrijven zal op Cahier. Sluit goed aan op het hier aangesneden onderwerp.

Een volgende keer, deel 3, beschrijf ik kenterpunten die zich voordeden in mijn twennerjaren, welke me alras voerden naar een geesteswetenschap waarnaar ik op zoek bleek, antroposofie. Daarbij zullen ook zekere wetenschapsfilosofische kwesties nader aan de orde worden gesteld.

Muziek
In a Gadda da Vida – Iron Butterfly (1968)

4 opmerkingen:

  1. Mooi om jouw zoektocht mee te volgen John! Geeft herkenning in eigen zoektocht en weg.
    De eerste foto vind ik intrigerend. Zoek en vind het eendje dat meekijkt. Zo zie je maar, in een zoektocht ben je nooit alleen.
    Hartelijke groet,
    Mirthe

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Fijn om te vernemen dat je geïnteresseerd meeleest en meedenkt Mirthe! Ja inderdaad, nu zie ik dat eendje ook! Ten aanzien van zoeken en eerbiedigen schreef ik jaren geleden een spreuk: Geschapen uit de mens.
    Hartelijke groet,
    John

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Een bijzondere spreuk John. Eentje om nog eens te herkauwen...
    Fijn weekend en hartelijke groet,
    Mirthe

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank je Mirthe, Jij ook nog een goede zondag toegewenst,
      Hartelijke groet,
      John

      Verwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 5 – 13 oktober 2017

Europe & Memoranda – 10 oktober 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie – Deel 4 - 29 september 2017

Ready to go again! – 28 september 2017

Keep up the pace – 11 september 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 3 – 31 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 2 – 28 augustus 2017

Dienstmededeling over deel 2 van meerluik – 21 augustus 2017

Filosofie, wetenschap en antroposofie - Deel 1 - 14 augustus 2017

Kelk – 7 augustus 2017

Wishes and embodiments – 3 augustus 2017

Foreshadowing – 31 juli 2017

Schimmenrijk – 24 juli 2017

Faust & Helena – 17 juli 2017

My Way – 10 juli 2017

Independent – 3 juli 2017

Wetenschap en ontwikkelingswegen – 27 juni 2017

Perceptie en oude windselen – 26 juni 2017

Memories – Friendship – 19 juni 2017

Volle teugen – 12 juni 2017

Society: human predestination or self-determination – 5 juni 2017

Innerlijke vrijheid – 29 mei 2017

Purify and Enlighten Someone – 22 mei 2017

Nature and nurture from a inner perspective – 15 mei 2017

Brief Message – 13 mei 2017

Opklaring - 11 mei 2017

Inside, outside, upside down – 8 mei 2017

Zien – 6 mei 2017

On-of-a-kind (Parsifal – Deel 8) – 1 mei 2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate