zaterdag 20 juli 2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief

Ditmaal een blogbericht over vrijeschoolonderwijs en staatserkenning van de eerste vrije school in Duitsland in 1920. Reeds in 1919 in Stuttgart opgericht. Het vormt eigenlijk een vervolgreactie van me op een blogbericht drie dagen geleden van Michel Gastkemper: Roof (Antroposofie in de pers, 17-6-2013). Zie tevens de reacties in de reactieruimte daaronder. Had aldaar andermaal willen reageren, maar ik kreeg het er niet gepost omdat de onderstaande tekst waarschijnlijk te lang is. Daarom maar langs deze weg en in deze vorm, dit afzonderlijk blogbericht op Cahier. Een intermezzo. Zal dit blogbericht ook deeplinken op Antroposofie in de pers.

Ik heb bladzijde 217 tot en met 219 uit Konferenzen mit den Lehrern der Freien Waldorfschule in Stuttgart 1919 bis 1924 (GA 300a) gisterenavond en vandaag verschillende keren gelezen. Steiners slotzin daaruit: Man muß sich bewußt sein nicht von innen her, von außen her, daß man nötig hat, um wenigstens das zu machen, was wir durchbringen wollen, mit den Leuten zu reden, und ihnen innerlich eine Nase zu drehen (bladzijde 219), staat natuurlijk niet op zichzelf, maar heeft alles te maken met de vraag over erkenning van de vrije school als school door de bevoegde machten, de overheid (bladzijde 217). Ter wille van een historisch perspectief wordt in GA 300a verwezen naar de paragraaf 4: ‘Onderwijsinspectie van staatswege’ (Staatliche Schulbehörden), bladzijde 26 tot en met 30. Ook paragraaf 5: ‘Schoolbeweging’ (Schulbewegung), bladzijde 30 tot en met 32, is hierbij relevant.

Naar mijn idee stelde Steiner zich hier, zoals ook bij vele andere zaken, nuchter en realistisch op. Je kunt wat willen, in dit geval een echte vrije school stichten, 7-9-1919, Stuttgart, en uitgroeien tot een echte vrijeschoolbeweging, maar je moet ergens beginnen. Zo is het leven in vele opzichten. Jezelf eerst in het leven roepen (opstaan en organiseren), daarbij goed weten wat je wil en waarom je dat wilt, gemotiveerd en wel, en je dan voegen in constructies als Einheitsschule en Grundschule (Duitsland). Streven is dan daarbij om steeds meer uit te groeien tot echte vrije scholen en vrije schoolbewegingen, vrij(er) van overheidsbemoeienis, met meer eigen leerplannen en met sterker en zelfstandig zelfbestuur als krachtig ferment van een bredere driegeledingsimpuls.

Dat voegen in die constructies geschiedt daarmee onder een stilzwijgend voorbehoud, de door Steiner in de vragenbeantwoording genoemde Reservatio mentalis. De aspiraties en wil naar de toekomst toe, een gewenst wordende werkelijkheid waarvan het de bedoeling is dat die steeds meer in het hier en nu komt te liggen, zijn duidelijk. Daarom hanteert hij in de slotzin van de vragenbeantwoording het gezegde ‘eine Nase drehen’ met toevoeging van het woord innerlich: ‘…innerlich eine Nase zu drehen’. Het heeft alles te maken met dat stilzwijgende voorbehoud (innerlijke reserve) en de genoemde aspiraties en krachtige en (zelf)bewuste wil. Met bedrog en wil tot misleiding heeft het niets van doen.

En dan nu terug naar mijn oorspronkelijke commentaar van gisteren en eergisteren alhier over het gezegde ‘(innerlijk) een lange neus trekken/maken’ gebezigd door Rudolf Steiner. Een lange neus trekken wijst in feite op een bepaalde zielegesteldheid of zielehouding van een mens. Het gaat hier niet zomaar om een samenraapsel van woorden, een louter bedenksel, een eens door iemand bedachte uitdrukking aan de hand waarvan men een toneelstukje opvoert of kan opvoeren: uiterlijk de duim op het topje van de neus met de volle vijf of tien vingers vooruit gespreid richting persoon of instantie of situatie waarvoor een non-verbale boodschap bestemd is. Het is andersom, dat gezegde is eens, als gevolg van waarnemen en overdenken, onder woorden gebracht, geformuleerd, terwijl de specifieke zielegesteldheid of zielehouding in de praktijk natuurlijk reeds bestond, waarneembaar, zich regelmatig in verbale of non-verbale vorm uitend en uitlevend. Die gesteldheid en houding kan zich, al gelang de aard, het karakter en het ontwikkelingsniveau van een mens of een groep van mensen, op diverse kwalitatieve niveaus manifesteren. Bij ‘een lange neus maken/trekken’ heb je in ieder geval te maken met menselijke processen die direct in verband staan met spanningsvelden tussen enerzijds committeren en conformeren en anderzijds distantie en distantiëren en reserve en reserveren (en hervormen en anders willen).

Ik zocht de afgelopen twee dagen naar een juiste karakterisering in het geval dat die zielegestelheid en zielhouding van toepassing was op Steiner en de zijnen. En dan kom ik uit op weerbaarheid, omzichtigheid, realisme en wilskracht. Niet bij valsheid, bedrog, leedvermaak enzovoort. Daarom sprak het woord ‘inpeperen’ me wel aan, dat ik aantrof bij Woorden Nederlandse Taal, zonder dus die negatieve connotaties die je in standaardvorm in woordenboeken bij bijvoorbeeld een woord als 'inpeperen' aantreffen kunt. Maar het komt natuurlijk niet op een enkel woord en deelaspect aan. De term ‘inpeperen’ is verder natuurlijk tamelijk kruidig, specifiek en verbijzonderend. Daarom voegde ik in een later commentaar de toevoeging/vervanging ‘scherp aan het verstand brengen’ toe. Voorts reserveerde ik in mijn commentaar ook ruimte in voor een onontbeerlijke tegenpool daarvan: omzichtigheid (en tact) in het optreden. Weliswaar niet met behulp van die trefwoorden, maar wel via een procesbeschrijving, met een verwijzing ook naar een relevante uitspraak van Goethe, als essentieel aandachts- en zorgpunt binnen mijn analyse.

Uitdrukkelijk ging het me trouwens niet om een vertaling, dat had ik eigenlijk helemaal niet in gedachten, maar om een worsteling naar vatten van een juist begrip van de zaak. Daarna kun je eventueel aan het vertalen slaan. Niet eerder. Zo werkt het althans bij mij. En als ik me nu wel zou richten op een vertaling van die slotzin van Steiner weet ik nog niet wat er uit zou komen. Ik bedoel uit mijn geest en vingers zou vloeien. Begrijpen doe ik het advies van Steiner naar vorm en inhoud, ook versta ik de gezegdes in kwestie in algemene zin, en daarop, op beide, komt het aan.

Een artikel over de wetenschapsleer en antroposofie, al behoorlijk lang geleden aangekondigd, volgt echt een volgende keer op Cahier. Schafte trouwens gisteren definitief het boekwerk Het onsterfelijkheidscomité – Wetenschap en het wonderlijke streven de dood te overwinnen (2011) van John Gray aan. Had het al langer op het oog. Zie bijvoorbeeld dit tekstdeel uit het boek, waarop ik al eerder wees op Cahier. Zeker een aanrader dit werk van Gray. Zie ook deze youtubepagina van me met video en audio optredens van deze bijzondere Brit.

Al mijn reacties in de reactieruimte onder het blogbericht Roof (Antroposofie in de pers, 17-6-2013)
18-7-2013; 11:17 uur
18-7-2013; 16:23 uur
18-7-2013; 19:03 uur
18-7-2013: 20:32 uur
19-7-2013; 8:17 uur
19-7-2013; 9:21 uur
19-7-2013; 11:09 uur
19-7-2013; 12:53 uur
19-7-2013; 13:05 uur
19-7-213; 13:33 uur
19-7-2013; 14:57 uur
19-7-2013; 16:50 uur
19-7-2013; 18:50 uur
20-7-2013; 11:43 uur

Muziek
Otherside – Red Hot Chili Peppers

10 opmerkingen:

  1. Je weet ondertussen al dat ik het niet eens ben met je interpretatie van 'eine Nase drehen'zoals dat bij Steiner terug te vinden is, John, maar ik wil je wel complimenteren met de heldere manier waarop je je standpunt en je onderzoeksresultaat naar voor brengt. Ik heb er zeker wat van kunnen opsteken.

    Bij mij blijft echter nog steeds de vraag hangen waarom Engelse antroposofen, waarvan ik veronderstel dat die toch Steiner welgezind zijn, Steiners 'eine Nase drehen' vertalen als 'to make a fool of'.

    Die hebben dat blijkbaar hetzelfde begrepen zoals ik dat doe.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank voor het compliment Ramon. Over 'to make fool of' schreef ik in mijn reactie van 19-7-2013; 11:09 uur iets op Antroposofie in de pers. Voor een Engelse vertaling van de onderhavige tekst in een boekuitgave van Anthroposophic Press zie: Faculty Meetings with Rudolf Steiner - 1919-1922 (GA 300a. GA 300b; Anthroposophic Press, 1998; bladzijde 174 tot en met 176).

      Verwijderen
    2. Ik kende deze vertaling nog niet. Wel verrassend - en toch ook weer niet, in het licht van onze bevindingen op 'Roof'(zie boven) dat hier vertaald wordt met:
      'tweaking their noses' voor 'eine Nase drehen'. Dat is niet synoniem met 'to make a fool of'.

      Verwijderen
  2. Beste John hoe ziet het eruit als jij de neus in andermans zaken steekt?
    Er verschijnt een stilistisch en beeldend procesverhaal. Bijzonder helder & klaar, je hebt er een neus voor, zorg dat-ie in het midden blijft.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Fijn om te vernemen dat de boodschap goed is overgekomen Matthijs. De neus. ja daar bestaan nogal wat spreekwoorden over. Vitaal zintuigorgaan. Staat ook in speciaal verband met de werking van de bewustzijnsziel (also moral sense for good and evil) volgens Albert Soesman in zijn boekwerk De twaalf zintuigen - Leraren van de mensheid (Googlebooks). Zie ook: Sinnesorgan (Anthrowiki).

      Verwijderen
  3. John je levert een mooi ((ethisch) en krachtig (stilistisch) beeld van wat Rudolf Steiner "Andacht zum Kleinen" noemt, op het thema "eine Nase drehen".
    Een meditatie op een draaiende neus weergegeven in onderzoeksresultaten. Bravisimo!

    BeantwoordenVerwijderen
  4. John en overige lezers nu wij de neus thematiseren is dit een prachtig filmpje.
    http://vimeo.com/35464143
    Silver Noses // Gala Dinner by Marina Abramovic and Dasha Zhukova at Garage CCC, Moscow, 10/11/11

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Zojuist, John e.a.lezers kwam ik 'een neus' tegen, die mij direct deed herinneren aan het hier besproken die Nase drehen.

    Citaat: "Die Menschen müssen sich bestreben, gegen die Zukunft hin ihren Verstand individuell, richtig individuell
    handhaben zu lernen, ihren Verstand nicht unbewacht zu lassen; ja, ja niemals ihren Verstand unbewacht zu lassen.
    Das ist sehr notwendig, und es ist gut, wenn man weiß, in wie schönen, starken, vollen Worten Ahriman an die Menschen herantritt und versucht, wenn es auch der Mensch sich nicht gefallen lassen will, aber wie doch Ahriman versucht,
    den Menschen den Verstand - verzeihen Sie den Ausdruck -
    wie die Würmer aus der Nase herauszuziehen.
    Immer mehr werden die Menschen es nötig haben, auf solche Momente zu achten.

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Bron: ging na enig pompen stromen en verwees naar GA 254/Seite 176 Menschliche und menschheitliche Entwicklungswahrheiten.

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate