dinsdag 11 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei!

Dit blogbericht schrijf ik naar aanleiding van het blogartikel Zelfverrijking van Michel Gastkemper (Antroposofie in de pers, 11-12-2012). Heb zelf constant met sociaaldemocraten van doen in Rotterdam momenteel. Dit in kader van samenwerking en overleg ten behoeve van verbeteringen arbeidsmarktbeleid en -voorzieningen. Uiteraard binnen zekere marges. Mijn partij is het zeker niet. Ben überhaupt geen partijman, wel een voorstander van meer directe democratie. Morgen een gesprek met Richard Moti, fractievoorzitter van PvdA Rotterdam. Dit samen met twee collega's van me, die lid zijn van de Partij van de Arbeid. Ach, in velerlei opzichten ben ik een einzelgänger; altijd al geweest en zal ik ook wel altijd blijven. Zit aan me vast: vrijvechtend/vrijgevochten. Vrijdag een gesprek met raadslid Maarten van de Donk van VVD Rotterdam. Op zich ligt het liberalisme me wel, maar dat starre marktconcept denken van tegenwoordig, met dat kortzichtige mantra: groei, groei en nog eens groei, acht ik niet bepaald slim en zeker niet van echte realiteitszin getuigen.

Maakte me gisteren op mijn Facebook pagina wat druk over die uitreiking van de Nobelprijs voor de Vrede aan 'Europa'. Dat noemen ze Europa..., proest. Voor mij niet bepaald een equivalent voor EU en EMU. Ben in hart en nieren een Europeaan, maar niet langs een weg zoals het nu gaat. Daarvoor houd ik danig mijn hart vast. Desondanks kan ik de warme pleidooien van Enno Nuij, recht door zee, voor meer EU wel waarderen: Koudwatervrees (Aan het roer dien avond stond het hart, 12-12-2012). Altijd goed om te weten wat andersdenkenden bezield nietwaar? En hij schrijft gewoon helder.

Judith von Halle komt ook even langs in het artikel van Michel Gastkemper. 'k Wordt in dat verband, als blogger, ook even genoemd. Protagonist (contra) in dezen? Dutch one. Ja dat zou je kunnen zeggen. Hoe dan ook, ben blij dat ik dat vierluik over dat onderwerp, drieluik plus slotwoord om precies te zijn, indertijd geplaatst heb op Cahier. Zie de rubriek Veelgelezen blogberichten op Cahier in de rechterkolom. Sta ik namelijk nog altijd achter en neem ik dus geen woord van terug. Intussen mag natuurlijk nog altijd een ieder van mij het zijne over Von Halle denken, terughoudend of publiekelijk.

R. Thelosen rechts - SP Eindhoven
Ruud Thelosen (antroposoof) timmert al jaren aan de weg met maatschappelijke driegeleding. Dit gekaderd in wat hij Trias Politica Ethica (zijn boekwerk) noemt. Ik vraag me af of E.A. Bakkums recensie de inhoud van Thelosens boek volledig recht doet. Meen op onderdelen sociaaldemocratische tussenvarianten te ontwaren in Bakkums weergave. Heb het niet over Bakkums waarderende woorden, maar over zekere interpretaties en samenvattingen van zijn kant (rol, opgaven, betekenis en draagwijdte van overheid). Heb het boek zelf niet gelezen, maar ben wel bekend met sociale driegeleding (van het sociale organisme) zoals Rudolf Steiner die begin twintigste eeuw introduceerde. Thelosen zelf plaatst geen kanttekeningen bij Bakkums boekrecensie. Zonder commentaar prijkt de recensie nu op Thelosens weblog: Recensie van E.A. Bakkum (Weblog Trias Politica Ethica, 10-12-2012). Steiners voordrachtencyclus Die Brücke zwischen der Weltgeistigkeit und dem Physischen des Menschen - Die Suche nach der neuer Isis, der Göttlichen Sophia (GA 202) bevat voortreffelijke voordrachten. Aangaande sociale driegeleding aangesneden in deze cyclus wijs ik wederom op de volgende relevante tabel (bladzijde 35, GA 202): Geestesleven, rechtsleven en economisch leven gerelateerd aan geesteswetenschappelijk mens- en wereldbeeld.

Michel Gastkemper sluit zijn artikel af met de volgende vraagstelling: 'Is dit nu een vorm van zelfverrijking vraag ik me af'. Dit slaat op een bespreking in dagblad Trouw (10-11-2012) van een artikel uit tijdschrift Motief (december 2012 nummer ): Mysteriestromingen in de antroposofie van de hand van Pieter Meester. Tevens vormt de term zelfverrijking de titel van Michels blogartikel.

Deelcitaat Trouw-redacteur Eildert Mulder op de pagina ‘religie & filosofie’, dagblad Trouw van 10-12-2012:

‘Motief, maandblad voor antroposofie, vraagt zich af hoe het komt dat het soms meteen geweldig klikt tussen mensen en soms juist helemaal niet. Soms ligt dat aan een gebrek aan sociale vaardigheid, maar niet altijd, leert Motief (bij monde van antroposoof Pieter Meester; J.W):

“Dan speelt misschien een rol dat je te maken hebt met iemand uit een andere mysteriestroom, iemand die in vorige levens heel andere geestelijke impulsen ontving. In voorchristelijke tijden hadden veel mensen meer of minder deel aan mysteriescholen, scholen waar de diepere geheimen van het leven en de kosmos werden onderzocht, waar men streefde naar hoger inzicht... in het mysterie van ons bestaan. De antroposofische beweging is het toneel waar mensen, die in vorige levens een zekere verbinding met zo’n stroming hadden elkaar nu tegenkomen om samen bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van mens en wereld. Omdat die stromen verschillende accenten legden... komen in de antroposofie ... mensen samen die verschillend geaard zijn.”

Het verhaal vervolgt met uitweidingen over Plato, Aristoteles en andere kopstukken van mysteriestromen.'

Mij is niet duidelijk wat Michel Gastkemper hier met zelfverrijking bedoelt, door wie of wat en in welk opzicht. Multi-interpretabel voor mij, zoals het er staat als slotzin en als titel artikel. Behoeft voor mij een toelichting.

Contradictio in terminus
In ieder geval wil ik opmerken dat dit artikel van Pieter Meester me niet enthousiasmeert. Komt vanwege het feit dat ik de afgelopen tijd een aantal antroposofen en antroposofisch georiënteerde mensen aan de haal zag gaan met, respectievelijk op ongezonde wijze in beslag genomen zag door schetsen zoals onder andere weergegeven in genoemd artikel, hierboven uit geciteerd. Die gaan al bijna een eeuw rond in en rond antroposofische kringen. De karma en reïncarnatie aanwijzingen van Rudolf Steiner neem ik zeer serieus, ook als het gaat om stromingen en groeperingen, zeker ook in toekomstgerichte zin uiteraard, maar ik denk dat antroposofen van vandaag de dag zich wel dienen te hoeden voor verleidingen en mogelijke waandenkbeelden verbonden aan (zelf)toegedichte exclusiviteit, uitgelezenheid enzovoort. Uitwassen in dezen zijn meer mensen bekend.

Muziek
Engel - Rammstein

12 opmerkingen:

  1. Beste John,
    De titel heb ik ontleend aan een zinsnede uit de aangehaalde recensie van E.A. Bakkum: ‘De exorbitante zelfverrijking is aanstootgevend’. Dit verwijst natuurlijk weer naar de beroemde uitspraak van PvdA’er Wim Kok: ‘exhibitionistische zelfverrijking’, waarbij exhibitionistisch trouwens een verkeerd woord is, dat Bakkum direct verbetert zonder er woorden aan vuil te maken. Bakkum hanteert wel apart, bijna archaïsch taalgebruik, zoals: ‘elke dag aan de tril zijn’, ‘een triumf zou funest zijn’, ‘zo mogelijk ook nog in tricolor’ (ik neem aan dat bedoeld is technicolor) en ‘Truditur dies die’ (waarvan de betekenis niet meegeleverd wordt: dag na dag).
    Bij het citaat waarop Trouw is gedoken, en dat inderdaad is overgenomen uit het artikel van Pieter Meester over mysteriestromingen, is sprake van antieke scholen waar men het mysterie van het bestaan onderzocht. Dit wordt verbonden met de mensen in de huidige antroposofische beweging, waar verschillende van die scholen en stromingen elkaar tegenkomen en die het niet altijd makkelijk met elkaar hebben. Daarin kun je je echter, zoals de naam al zegt, scholen. Nu heeft ‘zelfverrijking’ vooral een negatieve betekenis. Maar wat een ‘verrijking’ kan zijn voor je leven, heeft dat niet. Als je aan ‘zelfscholing’ doet, is dat dan niet een positieve vorm van ‘zelfverrijking’?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Beste Michel,

      Dank je voor je toelichting. Nu begrijp ik beter wat je voor ogen stond bij het schrijven en plaatsen van je blogartikel op Antroposofie in de pers. Je zelf ontwikkelen en ontplooien is inderdaad een goede zaak, tenzij dat op zo'n wijze geschiedt dat dit ten koste gaat van anderen (parasitair of een ander puur aan zijn lot overlatend, in de steek laten). Zoiets is immers ook denkbaar.

      Je scholen aan de/een ander is een hele opgave, vereist dikwijls ook zelfopvoeding en zelfoverwinningen. Hoewel het me niet goed lijkt om elkaar daarin een morele maat te nemen en zoiets van elkaar of van een ander te eisen. Dan wordt het eng naar mijn idee. Ik ga graag van mensen uit, hoe ze zijn of worden en wat ze bezield. Dikwijls zie je dat bij de één meer het empathische en onderbewuste (tijdelijk wegcijferende) en een ander meer eigenzinnigheid en assertiviteit aan de dag legt. Zulke uitersten kunnen zich bij een persoon, in één individueel mensenleven, uiteraard beide voordoen, maar dan wel in tijd gemeten; in de ene levensfase meer het ene en in de andere levensfase meer het andere. Toch kun je daarbij vaak vaststellen dat als je levenslopen en biografieën van diverse personen met elkaar vergelijkt het ene of het andere dominant was. Overigens kan iets vergelijkbaars dit ook in het dagelijks bewustzijn bij een ieder voordoen, maar dan spreek je de uitersten: arrogantie en onbewustheid, waarbij een staat van onbewustheid duidt op een te weinig aan zelfbewustheid en arrogantie samenhangt met een teveel aan zelfbewustheid, terwijl een staat van zelfbewustzijn dus een juist midden vormt (een gepaste maat) tussen onbewustheid en arrogantie. Valt veel meer over te zeggen, verwijzing onder andere naar het boekwerkje: De negatieve en de positieve mens (geen afkeurende of goedkeurende kwalificaties voor positief en negatief in die titel in algemene zin, zoals in dat boekje wordt uitgelegd).

      Beoordelen in welke mysteriestroming of school iemand (mogelijk) gestaan heeft en/of waarin jezelf gestaan hebt, is geen lichte opgave. Daar kan men behoorlijk de fout mee in gaan. Bij een aantal personen was ik daar getuige van. Voorzichtigheid is ook op dit vlak geboden, dat is waarop ik mede wijzen wou in mijn reactie. Mensen kunnen elkaar (en zichzelf) daar behoorlijk mee bedotten en in de war brengen. En dan zeg ik nadrukkelijk: antroposofen niet in de laatste plaats.

      E.A. Bakkums recensie geplaatst op de website Sociaal Vooruit - Democratisch Socialistisch Periodiek is overigens wel voorzien van een notenapparaat, zie de webpagina: Trias politica ethica - Innovatief èn erudiet (Sociaal Vooruit, 24-9-2012). De website Sociaal Vooruit bevat trouwens ook recensies van Ruud Thelosen. Eén van een boek van Jan Tromp: Karl Marx - Er waart een spook door Europa (2007). En één van een boek van Ronald van Raak, partij ideoloog van de SP: Het rijke rooie leven. Zie de startpagina van Sociaal Vooruit, rechterkolom, rubriek De nieuwste recensies!

      Verwijderen
    2. Er zijn helaas wat hinderlijke taal- en typefouten in mijn bovenstaande reactie geslopen zie ik nu, maar goed om dit nu allemaal weer te herschrijven en die snelkoppelingen opnieuw te moeten aanbrengen is me op dit moment teveel gevraagd. De boodschap is helder neem ik aan en daar gaat het nu even om. (Er is helaas geen editfunctie ingebouwd bij reacties in de reactieruimten onder de blogberichten op blogspot.com weblogs. Ik bedoel een inzetbare editfunctie nadat de reactie definitief geplaatst is.)

      Verwijderen
    3. Overigens bieden de termen 'eigenzinnig' (positieve pool; positieve mens) en 'beïnvloedbaar' (negatieve pool, negatieve mens) een nauwkeuriger omschrijving van de psychische polariteit welke Steiner in zijn voordracht De positieve en de negatieve mens behandelt, dan ik mijn bovenstaande reactie aangaf. Precisering dus.

      Verwijderen
  2. @Michel: Lezen en studeren zijn ook vormen van zelfverrijking. Maar om verwarring te voorkomen zou ik er dan toch het adjectief 'immaterieel' of 'materieel' aan toe willen voegen. En dan zou materiële zelfverrijking per definitie negatief en immateriële zelfverrijking per definitie positief zijn. Maar als je echt duidelijk wil zijn, noem zelfverrijking dan gewoon diefstal. Dat is namelijk wat de heren Staal, Lenssen en Molenkamp deden.

    @John: wat bedoel je precies met 'directe democratie'? Is dat de gekozen burgemeester die voortdurend refenda uitschrijft? Belanden we dan uiteindelijk niet in de schimmige wereld van Powned, WNL, de Populistische Omroep Nederland en GeenStijl? Als de nuance verloren gaat, worden we spoedig geregeerd door koning Onbenul.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Beste Enno, goede vraag. Dank je. Ga ik morgen graag nader op in. Het is nu al wat laat geworden, dus morgen volgt mijn inhoudelijke antwoord.

      Verwijderen
    2. Als het om politiek/levensbeschouwelijke stromingen gaat zal ik me de komende twintig jaar vooral toeleggen op verdere bestudering van: (1) goetheanisme; grondlegger Johann Wolfgang Goethe; Duitsland, Midden-Europa; goetheaanse fenomenologie met menskundige benadering; (2) benthamisme; grondlegger Jeremy Bentham; Engeland, Angelsaksische wereld; utiliteits-, nuttigheidsleer; (3) comteanisme; grondlegger August Comte; Frankrijk, Latijnse wereld, positivisme.
      a. Uitsnede tweede voordracht uit GA 184 (Duitstalig)
      b. Goethe, Comte and Bentham (GA 184) (Engelstalig)

      Verwijderen
    3. Politiek-economisch-culturele/levensbeschouwelijke stromingen is preciezer uitgedrukt.

      Verwijderen
    4. @Enno

      In mijn blogbericht Sneltreinvaart (Cahier, 19-10-2012), de tweede alinea, lichtte ik wat nader toe waaraan ik denk als ik het over directe democratie heb. Dit met behulp van verwijzingen en lichtvoetige beeldspraak. Gekozen burgemeesterschap? Ach dat doet me niet zo veel. Loop ik niet echt warm voor. Heb niet het idee dat dat veel zal uitmaken, echt zoden aan de dijk zet. Referenda denk ik anders over. Ben een voorstander van meer referenda, wel echter in het besef dat je uiteraard niet over alles een referendum houden kunt. Wat dat aangaat verwijs ik naar Trefwoord democratie - Boekwerk Sociale toekomst (Google Books; GA 332a), in het bijzonder bladzijde 47 tot en met 50. Biedt aanwijzingen voor mogelijke actieradius, met grensbepalingen, voor potentieel toe te passen volksraadplegingen.

      Je hoort mij overigens niet zeggen dat politieke partijen, voortgekomen uit politieke stromingen, binnen een parlementair stelsel opgeheven zouden moeten worden; ze zijn nu eenmaal een weerspiegeling van een diepere werkelijkheid, realiteiten van het bestaan, waarmee je nu eenmaal te dealen hebt in het dagelijks leven. En de cultuur van een land als Nederland herbergt nu eenmaal een sterk republikeins ingestelde bestuursinslag, representanten democratie. Dat schoot, zoals bekend, diep wortel in den Nederlanden.

      Met populisme heb ik niet veel (terwijl ik aan gevestigde orden vaak 'een broertje dood heb'), maar ik kan populisme wel begrijpen. Zeker als volksman, want welbeschouwd ben ik er één van het volk. Zie het als een moedwillige tegenreactie, er zit veel theater bij, op ingegraven en zelfingenomen standpunten van vertegenwoordigers van stromingen die het allemaal heel goed denken te weten of veinzen heel goed te weten, want dat gebeurt ook. Communicerende vaten. En als het gaat om een clash tussen die twee, populisten en gevestigde orde, denk ik dat er zeker ook een emotionele factor in het geding is. Afkeer, haat en minachting over en weer. Wantrouwen en onbegrip spelen natuurlijk ook, werelden van verschil, gapende kloven, ravijnen tussen de diverse partijen, groeperingen.

      Verwijderen
    5. We kennen nogal wat volksraadplegingen, die we verkiezingen noemen. Da's meer dan genoeg. Van referenda moet ik weinig hebben: ingewikkelde kwesties worden verpakt in soundbites en dan mag iedere malloot die zich nooit in de materie verdiept er door middel van zijn stem over meebeslissen. Leg mij nou eens uit wat dat met democratie te maken heeft.
      Bij referenda wordt de rol van de media veel te belangrijk maar iemand zal toch uit moeten leggen waar die volksraadplegingen over gaan. Met de inkomensafhankelijke zorgpremie hebben we gezien wat er gebeurt als de media zich niet meer onafhankelijk opstellen met als triest dieptepunt Dominique van der Heyde die wel een kamerlid van de SP leek en in wie je in de verste verte geen journalist meer kon ontwaren. Toen het Nibud alle spookverhalen ontzenuwde was het al te laat.

      Ik ben ervan overtuigd dat we veel kunnen winnen bij een sterke en gezonde publieke moraal. En dat vereist forse matiging bij de topinkomens en transparantie in het openbaar bestuur. Een onafhankelijk integriteitsbureau en het volledig opschonen van alle Raden van Toezicht en nog zo wat maatregelen brengen ons een beter functionerende democratie dan fundamentele systeemwijzigingen.

      Het probleem is dat we momenteel allemaal op het ideologische Tahrirplein lijken te bivakkeren. De essentie van de democratie is naast de periodieke volksraadpleging vooral de garantie dat ook de minderheden gehoord en beschermd worden.

      Populisten zijn gevaarlijk juist omdat ze ingewikkelde problemen terugbrengen tot soundbites, zich niet bekommeren om de erachter schuil gaande werkelijkheid en de kiezer een rad voor de ogen draaien. Ook de populist is uiteindelijk alleen maar uit op de macht en hij probeert die macht te bereiken door de vox populi te manipuleren. Wilders had nog maar net met veel aplomb verklaard dat zijn partij een aanklacht ging indienen tegen Co Verdaas of hup, daar waren alweer twee nieuwe PVV Kamerleden in opspraak. Ik ken geen voorbeelden van populisten die een langdurige positieve bijdrage hebben geleverd aan het politieke systeem waarin ze zich manifesteerden.

      Mijn stelling is dat de vertegenwoordigende democratie zoals wij die hier kennen vooralsnog het best denkbare systeem is. Het is een illusie te veronderstellen dat er een ideaal systeem zou bestaan waarvan iedereen zegt: ja, dit is het, hier voelen we ons allemaal wel bij. Zelf kan ik in ieder geval heel goed uit de voeten met onze gebrekkige parlementaire democratie waarin heel veel besluiten worden genomen waar ik het absoluut niet mee eens ben, maar die me wel het gevoel geeft het best beschikbare instrument te zijn om het land te besturen en ook de rechten van minderheden te beschermen.

      Verwijderen
    6. Dank je voor deze interessante reactie en bijdrage Enno. Zal er later deze week op ingaan.

      Verwijderen
  3. Met betrekking tot mijn commentaar op het stuk van Pieter Meester in het decembernummer 2012 van maandblad Motief afgedrukt nog even het volgende. Op zich vind ik er niets mis mee dat zulke zaken vrij worden uitgewisseld via artikelen, symposia enzovoort. Integendeel zelfs. Maar wat mij daarbij stoort is wat er daarnaast dan vaak aan ontbreekt, namelijk het vermelden en ook decent doorspreken van mogelijke dwalingen van mensen op dit gebied, want dat doet zich echt voor. In dat verband wijs ik tevens op de betekenis van de volgende voordrachtencyclus van Rudolf Steiner: Probleme des Zusammenlebens in der Anthroposophischen Gesellschaft - Zur Dornacher Krise vom Jahre 1915 (GA 253; 1915)

    BeantwoordenVerwijderen

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2017

Perceptie – 27 april 2017

Instignatie en initiatie – 24 april 2017

Zelfbestemming – 21 april 2017

Genuine – 17 april 2017

Inleiding intermezzo aforismen, gedachten en epigrammen – 13 april 2017

Friend – 24 maart - 2017

Time-out – 6 maart 2017

Human Behavior – 3 maart 2017

Parsifal – Deel 7 – 27 februari 2017

Parsifal – Deel 6 – 20 februari 2017

Judith von Halle – 18 februari 2017

Aforisme en perikel – Lichtflits en experiment – 13 februari 2017

Living – Foolish or not – 6 februari 2017

Parsifal – Deel 5 – 30 januari 2017

Parsifal – Deel 4 – 20 januari 2017

Parsifal – Deel 3 – 6 januari 2017

Feestdagen en Nieuwjaar – 2 januari 2017

2016

Parsifal – Deel 2 – 30 december 2016

Parsifal - Deel 1 – 23 december 2016

Tell me – 16 december 2016

Twee zielen (en niet één gedachte) – 12 december 2016

To become – 5 december 2016

Digitale geletterdheid – 28 november 2016

Onbehagen – 21 november 2016

Weekly basis – 14 november 2016

Braintwisters and inner demons – 23 september 2016

Polsslagen der tijd – 19 september 2016

Funderen – 15 september 2016

Misunderstanding – 8 september 2016

Shine – 4 september 2016

Delicaat – 29 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting – 26 augustus 2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013

2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate