vrijdag 26 augustus 2016

Literatuurbeschouwing – Deel 1: Literatuur als kunstuiting

Bruggen slaan in de 21e eeuw. Met haar bewoners telt en bergt de Aarde vele creaties, volksgemeenschappen, culturen en (cultuur)tijdperken met eigen einders en kiem- en groeischeuten. Aanwezige relaties blootleggen en duiden die bestaan tussen literatuur, kunst en antroposofie is geen gemakkelijke opgave. Maar de kunstenaar in me voelt zich ertoe genoopt.

Hiertoe zal één blogartikel niet volstaan. Het zal een vierluik worden. Wat kunst precies is, zal ik in dit eerste deel nog niet volledig aan de orde stellen. Dat vraagstuk zal in deel twee echt centraal komen te staan. In dit eerste deel vormt het gegeven van een intrinsieke scheppingsdrang van kunstenaars het hoofdonderwerp, terwijl (2) parallel daaraan de vraag waartoe kunst kan, moet of mag dienen, een nut of zin of effect van kunst, impliciet aan bod komt.

In mijn twennerjaren rees bij mij de idee dat kunst voor mij door twee pijlers wordt gedragen: (1) schoonheid en (2) dramatiek. Dat idee leeft nog altijd in me, maar wel veel genuanceerder dan inmiddels alweer dertig jaar geleden. Mijn levensgevoel hierbij als scheppend kunstenaar verwoordde ik als dertig plusser, ruim twintig jaar geleden, heel kort met deze spreuk:

Nulpunt voorbij
Wat is een mens als hij niet scheppen kan?
Een armoedig schepsel?!
Wat is de mens als hij niet wekken kan?
Een tijdloos gewricht?!

En in diezelfde levensperiode voerde ik met de volgende spreuk voor het aanschouwelijk maken van een relatie tussen scheppend produceren en esthetisch genieten als innerlijke en uiterlijke oervorm een imaginaire man en vrouw op.

Geschapen uit de mens
Aan het lichaam van de man ziet men het eerbiedigen van de waarheid
en aan het gedrag van de man het leven van de kunst (scheppend).

Aan het lichaam van de vrouw ziet men het zoeken naar de waarheid
en aan het gedrag van de vrouw het kennen van de kunst (esthetisch).

De waarheid door hem eerbiedigd maakt hem waar
en schenkt hem als geschenk.

De waarheid door haar gezocht is haar waar
en bewondert haar als wonder.

Hij die schoonheid schept blijkt schoon en troost uit troost
Zij die schoonheid kent is schoon en dankt uit dankbaarheid.

De waarheid door hem niet eerbiedigd maakt hem onwaar
en ontneemt hem als ontnomendheid.

De waarheid door haar niet gezocht is haar nergens
en gruwt haar als gruwelijkheid.

Hij die schoonheid niet schept blijkt niet schoon
en jammert uit jammer.

Zij die schoonheid niet kent is niet schoon
en vloekt uit vloek.

De waarheid en de schoonheid kunnen zonder mij buiten mij niet bestaan
en daarom ben ik goed.

De leugen en de gruwelijkheid die zonder mij buiten mij bestaan
wreken mij uit wraak.

In mijn vorige blogartikel Versnellen (Cahier, 9 augustus 2016) schreef ik: ‘Een schrijver wil natuurlijk gelezen worden…’ enzovoort. Maar heimelijk dacht ik op het moment dat ik dat schreef daarnaast ook dit:

Bij het scheppen is het hem, een schrijver, eigenlijk om het even of zijn werk wel of niet gelezen en wel of niet gewaardeerd wordt. Als hij maar dat schept wat hij vindt dat geschapen moet worden. Als hij daarin - wat er ook gebeurt en wat hij ook moet ondergaan  - maar slaagt. Dat is voor hem kardinaal.

Ik liet dit weg omdat dit onbescheiden kan overkomen, maar het is weldegelijk wat ik werkelijk denk en… het is in feite een basishouding van waaruit ik al heel mijn leven werkelijk leef. Laat het maar goed duidelijk zijn. Met valse bescheidenheid en zwalken of marchanderen, zeg maar pleasen, koopt niemand wat. Niemand! Ironische woordspeling; hier wordt niet op verkoop gedoeld.

Deze attitude is in de schrijf- en kunstwereld welbekend. Met het interessante en lezenswaardige blogartikel Het hoe dan ook van kunst om de kunst (Hanta, 12 augustus 2016) van Liliane Waanders wordt dit helder verwoord. Treffend wijst ze met haar artikel op de waarde van een primaire menselijke scheppingsdrang die diep van binnenuit werkt. Haar vervolgartikel Beelden die verdwijnen als sneeuw voor de zon (Hanta, 23 augustus 2016) vormt hierbij een mooie aanvulling.

Rudolf Steiner bracht deze thematiek in een essay van 118 jaar geleden(!) als volgt scherp tot uitdrukking:

Uit Over Tolstoj’s ‘Wat is kunst?’ (Antroposofie in perspectief). Een kritisch essay over een kunstopvatting van Lev Tolstoj (1828 - 1910), van de hand van Rudolf Steiner (1898); hieronder een uitgebreid tekstcitaat daaruit.
Rudolf Steiner:

“Leo Tolstoj heeft een essay gepubliceerd, getiteld: ‘Wat is kunst?’  De Russische romanschrijver heeft, sinds hij een zedenprediker is geworden, de sympathie verloren van een groot deel van zijn voormalige vereerders . De inhoud van zijn zedenleer staat absoluut niet op het niveau van zijn kunstenaarschap. Deze inhoud omvat een soort gevoelsmatige moraal die gebaseerd is op algemene menslievendheid en medelijden, en die doelt op het bestrijden van egoïsme. Een verwaterd christendom is de beste uitdrukking die men daarvoor kan vinden.

[…]

Tolstoj laat de kunst niet gelden als doel op zichzelf. De mensen moeten elkaar begrijpen, liefhebben en steunen; dat is voor hem het doel van elke cultuur. De kunst moet slechts middel zijn om dit hogere doel te realiseren. Door middel van de woorden delen de mensen elkaar hun gedachten en ervaringen mee. Het individu leeft door middel van de taal in en met de totaliteit van het mensengeslacht. Wat woorden alleen niet kunnen, om dit samenleven te laten ontstaan, dat moet de kunst bewerkstelligen. Zij moet de aandoeningen en gevoelens. van mens tot mens overbrengen, zoals de woorden doen met ervaringen en gedachten. ‘De werking van de kunst berust op het feit dat de mens, doordat hij middels het oor of het oog de gevoelsuitdrukking van een ander waarneemt, deze gevoelens kan nabeleven.’

Ik geloof dat Tolstoj over het hoofd ziet welke oorsprong de kunst heeft. Niet op de mededeling komt het de kunstenaar vooreerst aan. Wanneer ik een fenomeen in de natuur of in het menselijk leven zie, dan word ik door een oorspronkelijke drijfveer ertoe gebracht me in de geest een beeld van dit fenomeen te vormen. En mijn fantasie zet mij ertoe aan dit beeld om te vormen en te ontwikkelen op een manier die overeenkomt met bepaalde geneigdheden in mij. Om dit beeld te ontwikkelen bedien ik me van middelen die overeenkomen met mijn bekwaamheden. Als die middelen de verf zijn, dan schilder ik, en als het voorstellingen zijn, dan schrijf ik. Ik doe dat niet om iets van mezelf mee te delen, maar omdat ik de behoefte voel van de wereld beelden te maken die mijn fantasie mij ingeeft. Ik ben niet tevreden met de vorm die de natuur en het menselijk leven voor me innemen wanneer ik puur als passief toeschouwer ernaar kijk. Ik wil beelden maken die ik zelf verzin of die ik - ook al neem ik hen van buiten op - weergeef op mijn eigen wijze. De mens wil niet louter beschouwer, hij wil niet puur een toeschouwer zijn ten opzichte van de wereldgebeurtenissen. Hij wil ook vanuit zichzelf iets scheppend toevoegen aan datgene wat van buiten op hem afkomt. Daarom wordt hij kunstenaar. Hoe deze schepping dan verder werkt, dat is een gevolg daarvan. En als er sprake moet zijn van de uitwerking van de kunst op de menselijke cultuur, dan kan Tolstoj gelijk hebben. Maar het bestaansrecht van de kunst als zodanig moet, onafhankelijk van de uitwerking die zij heeft, worden gezocht in een oorspronkelijke behoefte van de menselijke natuur.”

Arnon Grunberg
Tot op de dag van vandaag roept de latere kunstvisie van Tolstoj vraagtekens en gemengde reacties. Dat is niet verwonderlijk. Schrijver Arnon Grunberg bijvoorbeeld is mild en welwillend in zijn oordeel, zie het tijdschriftartikel: Tolstojs ‘Wat is kunst?’ (Vrij Nederland, Arnon Grunberg, 6 oktober 2013). Een kort tekstcitaat daaruit; een voorproefje van Grunbergs insteek:

Uit Tolstojs ‘Wat is kunst?’ (Vrij Nederland, Arnon Grunberg, 6 oktober 2013)

Arnon Grunberg:

“In zijn essay Wat is kunst? verwijst Tolstoj zijn eigen romans naar de prullenbak. Alleen de verhalen ‘God ziet de waarheid’ en ‘Een krijgsgevangene in de Kaukasus’ vinden genade. Tolstoj neemt afstand van zijn oeuvre met een vanzelfsprekendheid en een gemak alsof het hem ergert dat hem niet eerder de schellen van de ogen zijn gevallen. Niet alleen zijn eigen werk moet het ontgelden, vrijwel alle kunst beschouwt hij als ‘leeg vermaak van lege mensen’.
[…]
Dit maakte mij nieuwsgierig, al was het maar omdat tegenwoordig vrijwel niemand meer lijkt te twijfelen aan de positieve waarde van kunst; het uiten van twijfel kan zelfs als een bewijs gelden van onbeschaafdheid. De zogenaamde PVV-mentaliteit, die in veel kunst eveneens leeg vermaak voor lege mensen ziet, wil die kunst uiteindelijk ook helemaal niet bestrijden; hooguit de subsidie ervoor.
[…]
Door zelfs niet eens te overwegen dat kunst misschien gevaarlijk en schadelijk kan zijn – iets waar Tolstoj in zijn essay herhaaldelijk op terugkomt – wordt er een voedingssupplement van gemaakt: lekker is anders, maar het is goed voor je, dus slikken maar. […]”

Lev Tolstoj
Ook een commentaar van vertaler Hans Boland op een bespreking van Joost Zwagerman (1963 - 2015) van de kunstvisie van Tolstoj is interessant, zie: Hans Boland: Nog nooit heeft een vertaling mij zoveel moeite gekost. Grunberg schreef het voorwoord en Boland vertaalde Tolstoj’s Wat is kunst? (Bol.com). Hier een kort fragment uit Bolands commentaar:

Uit Nog nooit heeft een vertaling mij zoveel moeite gekost (Vertaal Verhaal; Hans Boland):

Hans Boland:

“[…] Dat Zwagerman zich ergert aan Tolstoj’s ‘oeverloze’ gescheld en aan diens weëe ‘gezalf’, kan ik me indenken. Hij constateert terecht dat ook de vertaler het pamflet 'met lange tanden te hebben geconsumeerd’, gezien mijn nogal dodelijke voetnoot bij het derde hoofdstukje. Sterker nog mijn eerste reactie op het voorstel van de uitgever om dit even onzinnige als hilarische gefoeter op de kunst te publiceren, luidde woordelijk: “Willen jullie hiermee soms een postuum eerbewijs brengen aan Halve Zoolstra […]”

Joost Zwagerman
Zwagerman regelmatig in de weer met zijn eigen queeste en preoccupatie met leven, dood en existentiële nood richtte zijn aandacht bij essays over literatuur onder andere op Tolstoj’s demonen. Zie bijvoorbeeld het volgende tekstfragment uit Zwagermans boek Het vijfde seizoen (De Arbeiderspers, 2003), bladzijde 40:

Uit Het vijfde seizoen (De Arbeiderspers, 2003; Joost Zwagerman)

Joost Zwagerman:

“[…] Over de aantrekkingskracht die zelfmoord op hem uitoefende, deed Tolstoj niet geheimzinnig. Enkele jaren na voltooiing van Anna Karenina publiceerde hij Mijn biecht (1884), dat hij een ‘biografie van de ziel’ noemde. Hij probeerde er zijn worsteling met geloofsvragen en de telkens terugkerende depressies in te ontleden. Net als Levin in Anna Karenina las hij er vele filosofen op na. Tevergeefs.

‘Ik walgde van het leven – en een onbedwingbare kracht probeerde mij ertoe te brengen hieruit verlossing te zoeken. […] De kracht waardoor ik van het leven werd weggetrokken, was sterker, voller en meer omvattend dan eenvoudig willen. Het was een kracht gelijk mijn vroegere levenslust, maar dan omgekeerd. Uit alle macht keerde ik mij van het leven af. De gedachte aan zelfmoord kwam even natuurlijk bij mij op als vroeger de gedachten over vervolmaking van mijn leven. Deze gedachte was zo verlokkelijk dat ik allerlei spitsvondigheden moest gebruiken om haar niet te overhaast te uitvoer te brengen.’ […]

Tot zover deel 1. Deel 2 neem heeft een kunstopvatting toegespitst op literatuur als onderwerp. Een kunstopvatting welke ik onderschrijf en die naar mijn idee harmonieërt met zowel een natuurlijke scheppingsdrang van kunstenaars als met een artistieke drang van kunstzinnig aangelegde aspiranten. In deel 3 zullen interactieprocessen tussen lezers, schrijvers en critici worden behandeld en in deel 4 zal ik activiteiten, projecten en opvattingen van de sectie Cultuurwetenschapen letteren van de Antroposofische Vereniging in Nederland (AViN) kritisch maar fair tegen het licht houden.

Muziek
The Animals - Don t Let Me Be Misunderstood


dinsdag 9 augustus 2016

Versnellen

Forwards
Mijn blogverhaal Autonomie (Cahier, 8 augustus 2016) is vandaag door mij geredigeerd. Het rammelde op vele fronten, maar is nu lezenswaardig en van redelijk goede kwaliteit. Coherent en transparant met zeggingskracht. Schrijven is vaak herschrijven, maar niet altijd - dat hangt met name ook van het genre af -, en ik heb een algemene neiging om te snel op een publish button te drukken. Hoe dat komt? Het is misschien de lezer in mij. Ik schrijf niet alleen als schrijver, maar tussendoor ook als lezer en editor. De grootste criticus van mijn werk ben ik zelf. Althans tot dusverre. Daarbij mag worden opgemerkt dat de huidige omstandigheden waaronder ik schrijf lang niet altijd even gunstig zijn, to put it mildly. Poor boy blues.

Eerlijk is eerlijk. Een schrijver wil gelezen worden. Maar niet enkel omwille van zichzelf, egocentrisch en ijdeltuiterig. Het gaat hem om het product en het bestaansrecht ervan en het mogelijke feit dat wellicht ook andere mensen er wat aan zouden kunnen hebben. Dat hij zich eventueel tot een beroepsschrijver ontwikkelt, is een factor die bij het schrijfproces kan gaan meespelen, maar dat berust niet noodzakelijkerwijs op een oorspronkelijk of primair motief.

Vandaag, overdag, kon ik slechts pakweg een uur of drie slapen vanwege veel omgevingsruis, terwijl ik vannacht opnieuw hard fysiek werk moet verrichten in een hotel te Leiden. Ik zal het wel redden met dit slaaptekort, heb mijn hele leven al een overschot aan energie, maar leuk is anders. Als evenwel morgenochtend en morgenmiddag omgevingslawaai rond mijn woning aanhoudt, en daar lijkt het op, heb ik wel een echt probleem, want niet alleen maandag- en dinsdag-, maar ook woensdagnacht moet ik aldaar werken. Maar goed, ook daar kom ik wel doorheen. En dan het volle weekend weer aan de bak in een museum te Leiden. Geen trend maar tred.

Op 26 juni 2017 eindigt de arbeidsovereenkomst met mijn huidige werkgever. En wat er dan gebeurt? Ben op dit moment 57 winters ‘jong’ op de huidige 'sociale' arbeidsmarkt. Welke zegen rust op zaken en dingen? Tja. Move on.

Mijn huidige webpositie, grappig modern zelfstandig naamwoord, bevalt me wel. Lekker rustig op dit moment. En ik neem aan dat de kwaliteit van mijn stukken , nu voornamelijk fictie, wel weer mensen zal gaan aantrekken. De opgevoerde personage in Autonomie (Cahier, 8 augustus 2016), William, kan zich gaan lenen voor meer blogverhalen. William zal evenwel niet bij elke verhaalvorm een alter ego van me zijn. En zo kunnen natuurlijk nog meer personages en thema’s met verhaallijnen worden opgevoerd op Cahier.

Naast Cahier werk ik op dit moment aan een verhalenbundel en een dichtepos. Niet bestemd voor webpublicatie. Misschien zal ik wel enige fragmenten daaruit op het web plaatsen. Een andere keer zal ik daar meer over vertellen op Cahier.

By the way, Liliane Waanders, een door mij gewaardeerd blogschrijfster, zie de blogroll in de rechterkolom, schreef gisteren een interessant blogartikel, een korte boekbespreking, over het boek De markiezin van Charlotte Mutsaers. Mutsaers is naast een taalvirtuoos en waardevol auteur bovendien een leuk  en hartelijk mens. Zie het blogartikel: De dingen houden de moed erin (Hanta, 8 augustus 2016).

Zo, en nu even gaan douchen, en dan de trein pakken. Weer op naar Leiden. Morgen zal ik dit bericht wel weer gaan editten.



Muziek
The Sound of Silence - Simon and Garfunkel

maandag 8 augustus 2016

Autonomie

Een weg van schade en schande gaan of handelen uit dieper inzicht? Onalledaagse gedachten doortrokken Williams hart. Wat is het tegendeel van een woeste (weer)wolf, die uit zijn vel springt en wild om zich heen slaat en alles om zich heen, zelfs dat wat hij liefheeft, in razernij en met brute kracht letsel toebrengt?

Het tegenbeeld hiervan, dacht Willliam, is een geslagen hond, meermalen ernstig toegetakeld en volledig overheerst, een negatief geconditioneerde stumper die herhaaldelijk met een staart tussen de benen vicieuze cirkels loopt en zich terugtrekt bij alles wat bedreigend overkomt; of voor hetgeen hem schijnbaar in het nauw brengt bij voorbaat languit gaat liggen, misschien zelfs gedienstig op zijn rug draait, piepend met poten omhoog.

Laat ik dit eens op mezelf en mijn huidige levenssituatie betrekken, bedacht hij verder. Ben ik aangeslagen, finaal, fataal, uitgeschakeld en andermans bezit; of zet ik kost wat kost en zonder rem een wil door die maar doordraaft? Niets ontziend. Blind. En maak ik zo dan misschien soms geen dingen kapot die heel mogen en moeten blijven? Dingen die voor mij of voor anderen een kleinood zijn of een groot goed vormen?

Met een gefronst voorhoofd dronk hij weer wat van zijn koffie aan het tafeltje vlakbij het water van het drukke terras. De kleine haven bood een fraai uitzicht en de zon scheen fel. Zijn peinzende blik was schuin naar beneden op het kalme water voor hem gericht; contemplatieve woorden rimpelden in zijn bewustzijn omhoog:

Kon dit wateroppervlak mijn eigenlijke wezen maar weerspiegelen, een waarachtig(er) beeld van me tonen. Een zelf dat meer weet dan wat ik weet en een wilsleven bergt dat genuanceerder, wijder vertakt, voorkomender en doortastender is dan dat ik doorgaans opbreng. Kon ik me daarmee maar verbinden en door laten vitaliseren en vernieuwen, zo'n diepe en reële levenskracht...

Hij rekende de consumpties af en liep de stad in, zich vermengend met andere bewegelijke stipjes aan een stedelijke horizon. Wankelmoedig, onstuimig of anderszins. Hij wist het niet. Laat in de avond, weer thuis, ging hij naar bed en sliep hij vlug in. Het slaapkamergordijn was niet helemaal dichtgetrokken. Helder maanlicht drong de ruimte binnen en bescheen eveneens zijn gelaat. Achter zijn gesloten oogleden had hij geen gedachten meer; ook geen dromen en vergezichten. En toch klonk er die nacht een stem door hem heen:

'Vrij mens. Gekluisterd of verwaterd. Verbindt het beste van jezelf met het beste van de wereld en leef daarnaar!’

Zonlicht liet hem ontwaken en hij lichtte de hielen voor een nieuwe dag.


Muziek
Road to Nowhere - Talking Heads

vrijdag 29 juli 2016

Fighting spirit

  • He’s always ready to fight, even when it is not necessary or not appropriate.
  • Anger is not his goal, it’s just his guide.
  • Know him, acknowledge him, but don’t tell anybody about it. Just keep it quiet and leave it rough.
  • Evil suggestions or false information can sneak into his mind, but will never push him to posed shadow-fighting.
  • In times of peace - or rather so-called peace - he can be weak and depressed, but only if he has a lack of self-consiounceness, meanwhile condemned and taunted by weaker ones.


    Literatuur
    1. Nicomachean Ethics - Aristoteles - Wikiquote
    2. De missie van de toorn - Metamorfosen van de ziel - Rudolf Steiner
    3. Rozenkruis - John Wervenbos


    Muziek
    Psycho Killer - Talking Heads

zondag 24 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier

Work in progress
Sinds enige weken wordt Cahier vormgegeven door het blogspot design Awesome. Deze nieuwe lay-out is rustiger voor het oog en bescheiden  van opzet. Het zwaartepunt van de inhoud, de content, is sinds vorige week  verschoven van nonfictie naar fictie en dat blijft van nu af aan zo. De begeleidende informatie kolom ter rechterzijde is geminimaliseerd. De (dynamische) blogroll bevat alleen nog verwijzingen naar weblogs die over literatuur of kunst in meer algemene zin handelen. Verwijzingen naar weblogs die over antroposofie of speciaal daaraan gelieerde onderwerpen gaan, zijn en worden voortaan ondergebracht in een simpele tekstlijst met snelkoppelingen; in feite een statische blogroll.

De laatste twintig jaar van mijn leven zal ik op schrijfgebied, als zoveel extra levensjaren me tenminste nog vergund zouden kunnen zijn, dus bij leven en welzijn, wijden aan schrijven van fictie, proza en poëzie, en literatuurbeschouwingen. Enige elementen uit dat schrijfproject zal ik met een zekere regelmaat op Cahier plaatsen, het overgrote merendeel van het fictiewerk zal echter zijn bedoeld voor exclusieve schriftelijke en/of digitale publicatie via een uitgeverij of op basis van eigen beheer. Op Cahier zal ik ook nu en dan ingesproken teksten, eveneens fictiemateriaal, plaatsen.

Muziek
And I love Her - The Beatles

vrijdag 22 juli 2016

Mara’s influence on literature writers


Calliope
Foreshadowing: Across the periphery of Mara

Me

What’s  your name?

She
You want my name? Want to know who I am? Wherefore?

Me
Amuse me!

She
A muse, is that what you want?

Me
Yes, with a new language soul feeding my mind.

She
Well, speak out. Imagine the unthinkable.

Me
What kind of muse your are and what is your modern name?

She
Calliope they used to call me. Nowadays it’s rather undefined. Christine comes near.

Me
Christine, isn’t that rather common and very earthly?

She
I dwelled out to common ones to succeed on an individual level. Mostly anonymious.

She (again)
Your vocality is working from a distance and your English vocabulary is limited. It can and must be improved.

Me
I know, I’m a traveller.

She
That’s good. Both can be your role and strength. Stay passive for a short while when you hear and read and speak and write these foreign (English) words and sentences. Get familiar and intimate with it. Your thoughts are like glooming interventions seeing unexpected occassions. When coming from people like you that that can be fruithfull. You’re gifted to remark the remarkable. (She put her left hand on my head.) I will be at your side and share your thoughts with others.

Me
Me glooming? I don’t want that!

She
Those are not your final thoughts. They just passing through.

Stephen King
Me
Resembling for instance to writings of Stephen King?

She

Somelike. To him it’s a habbit out of passion, connected with inner and outer lifeworlds, for you are such representations only a tool to research the world of gloominess, for the sake of deeper reasons. He wants to be frightened and bewilderd, and like to scare and confuse people. But you want to diminish your self to get a clearer picture of your surrounding.

Me
Diminish your self... can be dangerous I guess.

Mara
She
Yes indeed. But only if you want to restore the past with it. What is written and recognized in the present can be showed in the future. And what is working from the past, only ego sided, will just be a show off in the end.

Me
I understand. Let’s start!

She

You're on! We will do that that right away, John!


P.S.
'k Zag vandaag af van schijven van weer een blogartikel over Brexit. Dat soort items reserveer ik voortaan voor schrijven van essays en proza in verhalende zin (korte verhalen; genre utopieën en dystopieën en sfeerimpressies in dat geval) en poëzie.

Literatuurverwijzingen
1. Het evangelie naar Lucas - Esoterische achtergronden (bladzijde 35 tot en met 82); de tweede en derde voordracht uit deze voordrachtenreeks van Rudolf Steiner.
2. Leser und Kritiker (GA 32; 1899); een kort opstel van Rudolf Steiner over literatuur, schrijvers, critici en lezers.
3. Kalliope (Wikipedia)

Muziek
Wish I Stayed (Acoustic) - Ellie Goulding

zaterdag 16 juli 2016

Schone wereld en schone schijn

Human tree
De inborst van een kind. Nog ongerept en onbedorven. Daarin leeft de aanname en verwachting: de wereld is waar, de wereld is schoon en de wereld is goed? Die drie platonische idealen draagt een mens naar mijn idee aanvankelijk als een aangeboren levensgevoel in zijn 'bast' en getuigen later voor de één, ontnuchterd, van een bespottelijk of ijdel levensverlangen en voor de ander aanhoudend, begeesterd, van een diepe en betekenisvolle zingeving van het leven.

Gezelschapsspel. Wat geldt voor u? Als u het weet mag u het zeggen. U ziet, u ziet wat ik (nog) niet zie en het is… unknown or …in the eye of the beholder.

Of your Chest
Playful and courages childhood,
sparkling eyes, hidden chambers,
wooden objects
absorbing – sounds –


Near Living Trees,
lightfull WOODS
and I, I know,
fellow men, – disguised – disgust – already.

Let me
hear Your Heart beat,
your soul song soon,
my mine treasury hunt.


Love Live!
For lovelifes.
Embody humans
…and breathe!

This poem resemble a little bit, the present one is more brightfull, to a Dutch poem I wrote more then tweny years ago: Een kinderspreuk op de jaren negentig These two are more or less the opposite to each other.

Aforisme

Wat je weglaat is in feite zegsman van wat je eigenlijk zegt en aan de orde stelt.

Zo althans is mijn schrijfstijl en manier van uitdrukken. In general. Most time these days.

Literatuur
1. Waarheid, schoonheid en goedheid (twee voordrachten van Rudolf Steiner; Dornach, 1923)
2. Die  vier  platonischen  Tugenden  und  ihr  Zusammenhang  mit  den menschlichen  Wesensgliedern  -  Das  Hereinwirken  geistiger  Mächte in  die  physische  Welt (Rudolf Steiner; GA 159, bladzijde 9 tot en met 28; Zürich, 31 januari 1915)

Muziek
Creep – Radio Head

donderdag 14 juli 2016

Verbeelden

Om te beginnen haal ik met dit blogartikel (1) nog even de EU en Brexit clash aan. Vervolgens vertel ik iets (2) over mijn persoonlijk wedervaren en (3) over een koerswijziging op Cahier (content).

Polarisatie viert hoogtij op politiek, economisch en staatkundig gebied. Het historisch gewicht en de impact van brexit is bijzonder groot. Als participerend burger laat het me niet koud en kan ik het niet negeren; bovendien wou ik het als antroposoof op Cahier niet onbesproken laten. Een nieuwe Britse regering onder leiding van Theresa May is deze week aangetreden. Bij mij leeft het idee dat de Britten er goed aan doen om daadwerkelijk uit de EU te treden en net als vele andere mensen ben ik heel benieuwd hoe het zich verder zal ontwikkelen.

Hier de eerste niet alleen prikkelende maar ook pikante persverklaring en vraagbeantwoording van de nieuwe Britse minister van Buitenlandse Zaken, Boris Johnson, verrassend tot die post benoemd na alle recente verwikkelingen: 'Brexit vote (leaving EU) does not mean 'in any sense' leaving Europe':



Het afgelopen half jaar zette ik een revalidatieproces in werking om lichamelijk gezond en rendabel te blijven, terwijl ik ononderbroken met alles doorging, geen tussenpauzes inlaste. Daarin ben ik geslaagd. En het contract met mijn huidige werkgever wordt na het uitdienen van een jaarcontract voor een nieuwe periode van elf maanden verlengd. Maatschappelijk bezien een moderne worsteling met tijdelijke (jaar)contracten onder de knoet van nationale wetgeving; in dit geval voor een flink deel van sociaaldemocratische signatuur als gevolg van halstarrig en waanwijs arbeidsbeleid van Lodewijk Asscher, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Voor veel mensen betekent dat praktisch gesproken telkens na bijna twee jaar werk weer werkloos worden voor een periode van tenminste een half jaar. Tel uit je winst… Zie de inhoud van de paper: Pas nieuwe flexwet aan (paragraaf ‘Veel werkgevers nemen binnen twee jaar afscheid van hun tijdelijke werknemers’; geschreven door Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de Tilburg University).

Vanaf nu staan literatuur en literaire teksten, fictiemateriaal, centraal op Cahier. Niet in de laatste plaats mijn eigen werk. De laatste twintig jaar van mijn leven zal ik actief wijden aan verbeelden van min of meer verborgen ontwikkelingstendensen van mensen en hun omgeving, met geschreven en gesproken taal als instrument en medium.

Change of life, my inner self appears, fruits of fantasy will come alive. Turned on, surrounded by hidden doors. Key sound, passing thresholds.

So eventualy the way of Art... Deep inside I always knew! Een korte tekstpassage daarover uit het geschrift De filosofie van de vrijheid van Rudolf Steiner:

Uit: De filosofie van de vrijheid, hoofdstuk 2: 'Het existentiële verlangen naar inzicht', bladzijde 27 (Google Books):

“ […] De geschiedenis van het geestesleven is een voortdurend zoeken naar de eenheid tussen ons en de wereld. Religie, kunst en wetenschap streven alle drie dit doel na.

De religieuze, gelovige mens zoekt in de openbaring die God hem deelachtig laat worden, de oplossing van de levensraadsels waarvoor zijn ik, ontevreden met de wereld van de verschijnselen, zich gesteld ziet.

De kunstenaar probeert de ideeën van zijn ik in de stof te prenten, om wat in zijn binnenste leeft met de buitenwereld te verzoenen. Ook hij voelt zich ontevreden met de wereld zoals die hem verschijnt, en hij probeert het méér dat zijn ik daar bovenuit in zich bergt, in die wereld te belichamen.

De denker zoekt naar de wetten die de verschijnselen beheersen; hij probeert met zijn denken te doordringen wat hij waarnemend ontmoet. […] ”

Muziek
Johnny Panic and the Bible of Dreams - Tears for Fears

Zangtekst van het muzieknummer 'Johnny panic and the Bible of Dreams', composed by Tears for Fears:

"Johnny Panic And The Bible Of Dreams"

Johnny Panic
Johnny Panic and The Bible Of Dreams
I get excited by the news of today
What seems unstable may be able to stay
Johnny Panic
Johnny Panic and The Bible Of Dreams
My flame is heart, My baby do as she please
What good is living, when you live in disease
Johnny Panic
Johnny Panic and The Bible Of Dreams
I dream of heaven, it's a heavenly place
Why fall in love? when you can fall from grace
With Johnny Panic
Johnny Panic and The Bible Of Dreams
High time we made a stand and shook up the views of the common man
And the lovetrain rides from coast to coast
D.J.'s the man we love the most
Could you be, could you be squeaky clean
And smash any hope of democracry ?
As the headline says you're free to choose
There's egg on your face and mud on your Shoes
One of these days they're gonna call it the blues
I spy tears in their eyes
They look to the skies for some kind of divine intervention
Food goes to waste !
So nice to eat, so nice to taste
Politician Grannie with your high ideals
Have you no idea how the Majority feels ?
So without love and a promise land
We're fools to the rules of a Goverment plan
Kick out the style ! Bring back the jam !
Bring back the jam !

Proza

1. Informatie over het boekwerk Johnny Panic and the Bible of Dreams (Wikipedia)
2. Johnny Panic and the Bible of Dreams - Written by Sylvia Plath (Amazon)

Sylvia Plath (1932 - 1963):

"What I fear most, I think, is the death of the imagination.... If I sit still and don't do anything, the world goes on beating like a slack drum, without meaning. We must be moving, working, making dreams to run toward; the poverty of life without dreams is too horrible to imagine."

Sylvia Plath, from Notebooks, February 1956

vrijdag 1 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole

De macht van de interne markt van de Europese Unie doet zich gelden en het Verenigd Koninkrijk moet zich dit jaar hoeden voor uiteenvallen. De Engelse politieke partijen van 'conservatieven' en van 'arbeiders' maken zich op voor een herschikking van leiders en gedelegeerden. David Cameron treedt in september of oktober dit jaar af als premier van Engeland. Pas dan zal artikel 50 van de Europese Unie door het Verenigd Koninkrijk in werking worden gesteld en het officiële onderhandelen over marktaandelen en daaraan verbonden randvoorwaarden – hot issue - een aanvang kunnen nemen, is op dit moment de algemene verwachting. Of er wellicht later dit jaar voor mandateren, politiek ‘verzilveren’, van één en ander tevens nationale verkiezingen in Engeland zullen worden uitgeschreven, is nog niet duidelijk.

Brexit heeft beroering gewekt in hoofden en harten van veel Europeanen in heel Europa. Mij houdt het onderwerp van de Europese Unie reeds decennia lang intens bezig. Niet in de laatste plaats als driegeleder en als antroposoof. En net als vele andere mensen voorzag ik reeds vanaf de jaren negentig dat én constitutioneel én (inter)menselijk met hardnekkigheid en met oogkleppen op werd afgestevend op een Europese crisis, wegvallen van een status quo, en dat dan onmiskenbare dillema’s en pijnlijke maatschappelijke vraagstukken dan niet langer zouden kunnen worden genegeerd of relatief makkelijk nog zouden kunnen worden weggepoetst. Neem bijvoorbeeld een volgend door mij opgeworpen gespreksthema over dit onderwerp van 11 jaar terug op een politiek-maatschappelijk discussieforum: Het passende staatsbestel voor de Europese Unie (Weerwoord, John Wervenbos, 2 juni 2005).

Het is me duidelijk dat evenzeer onder antroposofen en ik neem aan ook onder driegeleders divers over dit onderwerp gedacht wordt. Dat zij zo. Fact of life. ‘t Ontslaat me niet van de plicht, een plichtsgevoel welke ik krachtig ervaar, om in ieder geval mijn eigen gedachten op dit punt publiekelijk naar voren te brengen. ‘Een rondje Google’, het Facebook circuit laat ik sinds enige tijd aan me voorbij gaan, dat medium is me namelijk te opdringerig, te haastig, te exclusief, en daarmee hoe vreemd en arbitrair dat misschien klinkt in zekere opzichten te ‘dorps’, leert me dat er meer antroposofen zijn die zich publiekelijk uiten over Brexit en daaraan verbonden maatschappelijke problematiek.

Jeremy Smith
Neem bijvoorbeeld de Britse antroposoof Jeremy Smith; een dag na het Britse referendum schreef hij een interessant blogartikel over Brexit:  Reflections on the British Referendum (Anthropopper, 24 juli 2016), waarop in de lezersruimte eronder vervolgens flink gereageerd werd. Zie ook een webcolumn van de Nederlandse antroposoof Loek Dullaart: Op naar een Nexit (Alertcolumn 58, 24 juni 2016) en een kort blogbericht van de Vlaamse antroposoof Lieven de Brouwere: Brexit voor dummies (Vijgen na Pasen, 1 juli 2016).

De heren denken wat ze denken ...en wat ze willen denken natuurlijk. Persoonlijk zie ik Brexit niet als een voorbode voor een teloorgang van de Europese Unie, wel als een katalysator van aanstaande ontwikkelingen op het vaste continent voor de komende 25 jaar die hun weerga niet zullen kennen. Onder een beschermende paraplu van de EU, behaaglijk genesteld in een dikke mantel van duurzaam geachte humanistische vergezichten, worden hakken stevig in het zand gezet met, hoe contrair ook, soms openlijke maar dikwijls meer verhulde nationale agenda’s en nationale belangen te over van de EU-lidstaten.

Elegant verpakt, illustreerde de huidige Franse minister van Milieu en Energie, Segolene Royal, dat deze week helder op de volgende wijze:
BBC HARDtalk, 30 juni 2016; tv-interview:

De fout die Cameron beging, zullen wij niet maken.

Desgevraagd of dit niet ondemocratisch was, antwoordde mevrouw Royal dat een vraag niet zou moeten gaan over of een land wel of niet in de EU blijft, maar over wat voor Europa je wilt, wat haar waarden zijn en wat het doet.

Zo zou je een democratisch debat kunnen hebben in een land, om uit te vinden wat burgers van Europa willen”, zei ze.

Deze soundbite, slimme frase in mijn ogen, gesproken door madame Royal, die er bij velen zal ingaan als spreekwoordelijke koek, ontlokte me vandaag de volgende dichtregels. Het mooie van poëzie als kunstvorm is dat je, soms kort en krachtig, soms breedvoeriger en met meer brokaat, met verbeeldingskracht in de huid van mensen kunt kruipen en je je tegelijk in het specifieke landschap van het raamwerk van onderwerpen en thema's kunt begeven, waarbij begrippen (gedachten) en woorden (taal) min of meer samensmelten. Magic of imagination by means of thoughtful en creative language.

Wankelmoedige idealen

Zij verkiezen mij, waarmee ik sta en zie en einder ga,
terwijl mijn (ver)gezicht welke weke botten hult(?);
welke adem mij beneemt om te doen
wat mij goeddunkt…

‘k Vrees ontwaren niet,
beloof plechtig wat ik weet,
als ware het een eed
…nog minder (waard) als een blad in de wind!

Niet naar de mond,
vuist weg spreek ik,
vrij-wil-lig breek ik,
want niets volstaat zonder mijn stem!

Update, 7 juli 2016
Een audiovisuele weergave van een nawoord en vragenbeantwoording, assertief en snedig, van Nigel Farage de afgelopen week bij het Europees Parlement:



Muziek
1. Mad world - Alex Parks
2. Soundtrack Donnie Darko

Film
Girl, interrupted (1999; met Engelstalige ondertiteling)

maandag 27 juni 2016

Brexit - Synopsis

Baby crow
Het uittreden van Groot-Brittannië uit de Europese Unie als voldongen feit, historisch keerpunt en …culturele aardbeving werkte de afgelopen dagen sterk door in mijn gemoed. Kalm liet ik het natrillen en bezinken, terwijl ik gericht geesteswetenschappelijk literatuuronderzoek op dit vlak verder intensiveerde.

Driedelig was mijn engagement:
(1) kennisnemen van het ageren en reageren van burgers, journalisten, politici en economen voor, tijdens en na het gehouden referendum;
(2) nalopen, taxeren en rubriceren van mijn eigen reacties en impulsen voor, tijdens en na de uitslag;
(3) bestuderen van twee voordrachten (3a en 3b) van Rudolf Steiner van pakweg honderd jaar geleden, ten tijde van de Eerste Wereldoorlog ten beste gegeven:

 
Verheel niet dat ik blij en opgelucht was toen ik vrijdagochtend 24 juni 2016, vernam dat het Brexit kamp had gezegevierd. Waarom zou ik daar geheimzinnig over doen? Per slot van rekening komt het hele EU-project me al jarenlang vaag, duister, centralistisch én dirigistisch voor. Met mijn digitale notities op Cahier wond ik daar nimmer doekjes om. Dus nu ook niet.

Common sense with bravery. Wat al lange tijd in veel Europese landen broeit, kwam in Engeland en de rest van het Verenigd Koninkrijk onmiskenbaar tot uitdrukking en volledig tot uitbarsting. Once again Brittain turned out to be a living theater and a real political arena. People stood up for their self. Mirror landscape.

Tegelijk is het een moeilijke kwestie. Uiteraard echt heel moeilijk. Dat mag iedereen duidelijk zijn. Daarvan raak je des te meer doordrongen als je de voordrachten van Rudolf Steiner waarnaar ik verwijs goed bestudeert en diep op je laat inwerken. Die lezingen zijn zeker relevant en dragen een hoge actualiteitswaarde. Ook Terry Boardmans recente artikel 2016: Britain’s Year of Decision is lezenswaardig en het bestuderen alleszins waard.

Aan een rand van het vaste continent, dicht bij een strand aan de Noordzee, ’t Europese Nederland, voel ik me een Brit, een Engelsman om precies te zijn; up to my own, my own struggles, withnesing all the battles, …with so many storytellings coming from the media torturing my ears. Fortunately not confronted with shallow or fiery Facebook chit-chat after my little leave on that platform. Thumbs up!

Muziek
1. Witte zwanen, zwarte zwanen – Fay Lovsky
2. De Noordzee – Boudewijn de Groot

vrijdag 13 mei 2016

Female

Het viel me de afgelopen tijd al op bij boekhandel Donner, de uitgestalde dagboeken van de Engelstalig dichters Sylvia Plath (1932 - 1963) en Ted Hughes (1930 - 1998). Schrijvers waarvoor ik al jarenlang belangstelling heb, in het bijzonder voor het leven en de pennenvruchten van Plath. Opmerkelijk dat Connie Palmen een roman over het schrijversechtpaar heeft geschreven, dat was me straal ontgaan, en daarmee de afgelopen week de Libris Literatuur Prijs won: Jij zegt het (Prometheus / Bert Bakker, september 2015). Zal eens kijken of ik het de moeite waard vind om te lezen.

Hier een fameus gedicht van Plath, Lady Lazarus, door haar zelf voorgedragen. Niet lang daarna beroofde ze zich van het leven:


Hier een duo-interview, Plath en Hughes afgenomen in 1961, toen ze nog bij elkaar waren. Hughes verliet haar niet veel later voor een andere vrouw.


Wim Brands
En hier een snelkoppeling naar een TV-interview (VPRO Boeken; Youtube) over het boek Je zegt het, welke Palmen september 2015 werd afgenomen door Wim Brands (1959 - 2016), die net als Plath en vele anderen uiteindelijk de hand aan zichzelf sloeg. Zulke wendingen en gebeurtenissen in de levensloop van mensen zijn en blijven natuurlijk heel tragisch!

Zelf had ik drie vrienden voor wie het leven ook teveel was geworden en er daarom voortijdig een einde aan maakten. Over één van hen schreef ik jaren geleden de volgende dichtregels, een paar dagen voordat hij uit de Maas werd gevist: Geruisvolle overgave. Hij was een goed mens!

'k Schreef vandaag een kort gedicht met betrekking tot innerlijke ontwikkeling en genereren van krachten, getiteld: Vrouw.

Vrouw

Mijn mannelijkheid
taalt, ziet, ploegt,
terwijl ik aan sterren-
straal-pracht mezelf weet.

Verwijdt mijn gestalte,
niet zelf gedacht,
met veerkracht,
zacht van verre ingedaald.

Groeien vederen vleugels,
nader 'k luister,
wat denkend-dacht mijn hulp verklaart,
wat ik zelf fluister.

Schimmen stemmen op pad,
niet telkens eender,

buigen ‘t hoofd, verstild,
weten mijn wezen ...gewild.

Literatuur
1. Sylvia Plath - De-dagboeken 1950-1962: een ongepolijst document
2. Ik wil nooit vergeven worden - Ted Hughes
3. Verjaardagsbrieven - Ted Hughes
4. Kosmische hiërarchieën - De evolutie van aarde en mensheid - Rudolf Steiner
5.  Geistige Hierarchien und ihre Widerspiegelung in der physischen Welt - Tierkreis, Planeten, Kosmos - Rudolf Steiner

Muziek
Knight moves - Suzanne Vega

donderdag 5 mei 2016

Progress

Hemelvaartsdag 2016. Wat heb ik ermee en wat heeft het met mij? Aansluitend eerste en tweede pinksterdag volgende week zondag (15 mei) en maandag (16 mei). Voor mij gewoon werkdagen. Mijn facebook account heb ik zojuist opgeheven en een bestuursfunctie bij AViN Rotterdam leg ik deze maand neer; ledenavonden kon ik al niet meer bijwonen.

Had bij het wakker worden vanochtend, nog in bed, voordat ik naar mijn werk ging, een merkwaardige droom. Twee personen stonden qua levensinstelling met elkaar in schril contrast. Tweestrijd belichaamd in één persoonlijkheid, de mijne; ...het ging over mezelf. Slotscene: bij het uitspreken van een wens en indachtig zijn van een krachtig voornemen, trad een leeuw, een leeuwachtig wezen in beeld, welke op me afkwam. Zodra schrik om het hart sloeg werd vermannend de leeuwengestalte het hoofd geboden. En op dat moment werd ik wakker. Ik besefte dat wat normaal gesproken onbewust van me uitgaat, nu op mij gericht door mij werd waargenomen. Onverbloemd. Lion and human together in conscience.

Pas juli 2016 zullen mijn handen vrij zijn om verder te werken aan mijn geplande schrijfprojecten. Een maand later dan ik had gehoopt. Relatieve vrijheid, want voorlopig moet ik daarnaast onverminderd werk verrichten als bewaker in het museum- en hotelwezen te Leiden. But allright, it’s a start.

Muziek
1. Moeder - Boudewijn de Groot
2. China Girl - David Bowie

maandag 25 april 2016

On the march - Dienstmededeling

Security. Tussen bedrijven door, letterlijk tijdens mijn werk in Leiden dit weekend, somde ik kort op een kladje hoofd- en deelonderwerpen op voor een nieuw blogartikel op Cahier, zoals aangekondigd in Over napijn, genezing en nadere toekomst (Cahier, 17 april 2016).

Maar ja, als je dan zondagavond 19:00 uur thuiskomt en nog eten moet klaar maken, blijft de tijd vliegen, en komt het er niet van om het dezelfde avond nog uit te schrijven en uit te werken. ‘t Blijft dus nog even liggen, maar wat in het vat zit verzuurt niet; goed toch, kan het rijpen.

De komende twee weken ook weer flink aan de bak met mijn werk, beginnend straks met maandagnacht. Maandag overdag Coolsingel. Feyenoord kon na zoveel jaar weer potten en pannen breken. De beker gaat omhoog voor een juichende menigte. Horay! Always fighting, …sometimes winning.

Mijn komende nieuwe blogartikel zal de titel Testament meekrijgen. Ergens begin mei, eerste helft van die maand in ieder geval, komt het gereed, wanneer precies kan ik nog niet overzien.

Kick off verleden week met een nieuw blog: Genius of language, imagine imagination. Engelstalig. Mijn drive om me toe te leggen op schrijven van fictie krijgt een eerste gestalte. Wordt misschien core bussines. Vormgeving, Wordpress design, is uiteraard ondergeschikt. Dat is slechts een schil, een voorlopige buitenkant

Nu gaan slapen. Weer goede krachten opdoen.

Muziek
1. Nowhere Man – The Beatles
2. You never walk alone - De Kuip 2016

Overzicht van alle blogberichten op Cahier - Nieuwer bericht boven en ouder bericht onder

2016

Versnellen – 9 augustus 2016

Autonomie – 8 augustus 2016

Fighting spirit - 29 juli 2016

Wijziging vorm en inhoud van weblog Cahier – 24 juli 2016

Mara’s influence on literature writers – 22 juli 2016

Schone wereld en schone schijn, 16 juli 2016

Verbeelden – 14 juli 2016

Macht van markten en staatscontrole - 1 juli 2016

Brexit – Synopsis – 27 juni 2016

Female – 13 mei 2016

Progress – 5 mei 2016

On the March –Dienstmededeling – 25 april 2016

Over napijn, genezing en nadere toekomst – 17 april 2016

Pijn of geen pijn: een queeste en vraagstuk – 15 april 2016

2015

Dagelijks leven met in- en toewijding - 17 december 2015

Respect – 12 november 2015

Vitaliseren én wijzer worden – 9 november 2015

True nature – 5 november 2015

Simple & Not fade away – 29 oktober 2015

Literaire wegen (bezien tegen een Rotterdamse achtergrond) – 4 september 2015

Anticiperen en participeren – 22 februari 2015

Mijn schrijfwerk en wedervaren; derde maanknoop en negende levensfase – 8 februari 2015

2014

Productieve kracht laten gelden – 20 december 2014

Open wond – 1 december 2014

Over spreuken 2, 3 en 4 op weblog Sprüche in Prosa – 9 november 2014

Uit de nacht – 31 oktober 2014

Sturm und Drang en jaren die tellen – 15 oktober 2014

Citeren uit 'Sprüche in Prosa' in voorbereiding – 12 september 2014

Short one - Home Sweet Home - Rhine Harbour – 1 september 2014

Sergej O. Prokofieff en het thema van vergeestelijking van het fysieke lichaam – 5 augustus 2014

Karma van de Antroposofische Vereniging in Nederland herkennen en erkennen – Jaar 2014 – 8 juni 2014

Gezamenlijke verantwoordelijkheid – 11 mei 2014

Kunst, religie en wetenschap & mythen en mysteriescholen – 29 april 2014

Light capture – 19 april 2014

Preoccupaties – 7 april 2014

Ondernemen – Bezield en sociaal – 25 maart 2014

Schoonmaakwoede – 22 maart 2014

Politieke (geheim)taal: centraal gestelde decentralisaties rijkelijk uitgedragen – 16 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (3) – Afbaken – 8 maart 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (2) – Eigen koers – 14 februari 2014

Antroposofie en wetenschapsfilosofie (1) – Voorspel - 12 februari 2014

2013

Integriteit en vrijeschoolonderwijs in toekomstperspectief – 20 juli 2013

Nieuwe koers – 22 juni 2013

Rotjeknor - We doen het zelf wel - 10 mei 2013

Nieuw orgaan - Karma en reïncarnatie - Honderd jaar terug – 1 mei 2013

Weegfactoren en onderscheid - 1 april 2013

Sociale driegeleding door de bank genomen - 26 maart 2013

Over helderziendheid en voortschrijdend inzicht - 9 maart 2013

Sympathie voor Iblis - 13 februari 2013

Money voor nothing... or love don't search itself? - 8 februari 2013

Stokken stopt - 27 januari 2013

Imagine: spielerisch to be honest - 16 januari 2013

Verbijstering, bewilderment (perplexity) en Verwirrung is kwestie van beschaving - 6 januari 2013

Dubbelblind slim - Open je ogen - 3 januari 2013

Judith von Halle en Junko Althaus - 1 januari 2013


2012

Wagners worstelingen anno 2012/13; Wagner uit Goethes Faust - 15 december 2012

'Heilig' mantra: groei, groei en nog eens groei! - 11 december 2012

With double in mirrors - 25 november 2012

Sneltreinvaart - 19 oktober 2012

Voorsorteren op digitale snelweg - 14 oktober 2012

De bijen en het Woord - 8 oktober 2012

Manifestaties van het licht - 30 september 2012

Chemische Bruiloft - 25 september 2012

Danige deining - 21 september 2012

Zinnen verzet, orde op zaken gesteld, en weer back to business as (un)usual - 24 augustus 2012

Beramen en benevelen - 22 juli 2012

Facing Mirrors and Signs on the Wall with feet on Earth - 21 juli 2012

Bloggen en bloggers online and offline - 20 juli 2012

Stilaan stilstaan - 17 juli 2012

Plaatselijke sufferdje - 2 juli 2012

Terry Boardman on Actualities - 28 juni 2012

Economieën op drift en vaart of stagnatie der volkeren - 17 juni 2012

Wisseling van de wacht - 10 juni 2012

Bredere economische horizon - 8 juni 2012

De eigenlijke Europese munt: eureka’s - 3 juni 2012

Dienstmededeling: internetadres Cahier gewijzigd - 3 juni 2012

Life with music - 3 juni 2012

Weer aan de bak - 2 juni 2012

2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - 2e tekstdeel - 18 april 2011

Uitweidingen over het Marcus-evangelie - Eerste tekstdeel - 11 april 2011

'Vereeuwigen' van teksten en plaatjes – Hardlopers en doodlopers - 4 april 2011

Culturele verscheidenheid en tijdsopgaven – Karma en reïncarnatie in de praktijk - 2 april 2011

Oponthoud - Reactie volgt nog - May the Force be with You! - 28 maart 2011

Blad voor de mond nemen of absolute waarheid verkondigen - 25 maart 2011

Japanese houding en inborst bij breuklijnen en waterscheidingen - 23 maart 2011

Living on the edge – Japan - 21 maart 2011

Preludes en dissonanten - Recapitulatie en overzicht - 19 maart 2011

Psychologie en genetica van (vleesgeworden) arrogantie - 13 maart 2011

Moderne literatuurkritiek – Waar gaat het over? - 12 maart 2011

The aftermath – Slotwoord bij drieluik over Judith von Halle - 11 maart 2011

Vermeende inwijding - Judith von Halle - 6 maart 2011

Saturday - 4 maart 2011

Hey Jude – Make it better - 3 maart 2011

Sign of times – Judith von Halle for instance - 2 maart 2011

Wie is wie met wie? – Willen echten echt opstaan! - 1 maart 2011

Leidraden, labyrinten, uitwegen en valkuilen - februari 2011

M. Vasalis en Naema Tahir - Niet kijken op een dag - 27 februari 2011

Waar staat Europa bij stil? - 12 februari 2011

Omgekeerde cultus (Michaël) en Faust - 7 februari 2011

Energiek vooruit - 29 januari 2011

Pauselijk bannen - Pro-actief 'herderschap' - 17 januari 2011

Start van het nieuwe jaar: 2011 - 11 januari 2011

Anders gepland - Datum verzet - 9 januari 2011

2010

Geesteswetenschap – Hoe werken de engelen in ons astrale lichaam? - 25 december 2010

Introductie van de bewustzijnsziel - Geschiedkundige impuls - 20 november 2010

Rol van Pentagon bij oorlog en vrede - Kennisworstelingen - 13 november 2010

Vergewissen van wiskunde - 27 oktober 2010

Vooral geen water geven en zeker geen koffie morsen - 24 oktober 2010

Proactieve interactie - Michel Gastkemper over Antroposofie Monitor - 14 oktober 2010

Voor- en achterland - Volkerenkunde - 14 oktober 2010

Open internetgemeenschap - 9 oktober 2010

Symbiosen en gedeelde belangen - 3 oktober 2010

Draken van onderwerpen - Wie stelt wie met wat aan de kaak? - 30 september 2010

Feit en fictie & Begrip en inzicht - Koers Antroposofische Vereniging - 29 september 2010

Hoofdkwartier antroposofische vereniging - 27 september 2010

Digitale bibliotheek - Zeno.org - 26 september 2010

Voetbal en vechtsporten zijn niet uit den boze - 25 september 2010

Full moon almost - Spiritual shopping or tell what you can sell - 27 september 2010

Hedendaagse maieutiek - 20 september 2010

Not asleep yet - 18 september 2010

Nederlandse vertaling Steiners voordrachtencyclus over Filosofie van Thomas van Aquino - 16 september 2010

Gemoederen in en rond de Antroposofische Vereniging - Taja Gut - 16 september 2010

Hemelvaartsdag 2010 - 13 mei 2010

Stralende lentedag - 6 mei 2010

Start - 28 april 2010

Vertalen - Translate